Kazakistan




GENEL BİLGİLER

Bağımsızlıktan sonra Kazakistan’da sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılması ihtiyacı oluşması neticesinde, eski dönemde sosyalist politikalara göre şekillenmiş olan sosyal güvenlik sisteminin daha çağdaş bir yapıya kavuşturulması için çeşitli reformlar gerçekleştirilmiştir.

Sosyal kalkınmaya odaklanılan 2030 Ulusal Kalkınma Programı’nda, Kazakistan’ın sosyal güvenlik sorunlarını çözmek amacıyla acilen yeni sosyal güvenlik politikalarının uygulamaya geçirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan reformlar çerçevesinde vergiler düşürülerek net ücret düzeylerinin artırılması hedeflenmiştir. Aile geliri asgari ücretin altında olan aileler için yoksulluk sigortası uygulaması getirilmiştir. 2005-2010 yılları arasında yoksul ailelerin çocuklarının iyi eğitim almaları için “Bolaşak” (Gelecek) Programı uygulanmaya başlanmıştır. Özetle, sosyal adalet ilkesinin güçlendirilmesi için sosyal koruma olanaklarının kapsamı artırılmıştır.

Geniş halk kitlelerinin yaşam standardı yükseltilmeye çalışılmış ve sosyal yardımlar, işsizlik tazminatı, emeklilik sistemi, sağlık ve eğitim sistemi yeniden düzenlenmiştir. Bu bağlamda öncelikli olarak ekonomi güçlendirilmeye çalışılmıştır.

İşgücü piyasası açısından geçiş döneminin temel özelliklerinden birisini teşkil eden işgücünün kamudan özel sektöre yönelimi ise iş güvencesinin sınırlanması anlamını taşımaktadır. Halbuki Sovyet rejimi döneminde herkes sosyal güvenlik kapsamında olup, nakit transferler şeklinde tüketim sübvansiyonları da yapılarak devlet teşebbüsleri eliyle sosyal hizmetler ve sosyal yardımlar gerçekleştirilmekteyde.

Kazakistan’da 1999 yılında yeni bütçe yasasının kabulü ile sosyal koruma alanında önemli değişiklikler yaşanmıştır. Yeni bütçe kanununun geçişi öncesinde 1998 itibariyle sosyal yardım türlerine ilişkin sistem son derece karmaşık olup, sistem içinde 47 sosyal yardım alıcı kategorisi ve 202 indirim çeşidi bulunmaktayken, yeni sistemde bu sayı 14 sosyal yardım türüne dönüştürülmüş, sosyal yardım kategorilerinin sayısı azaltılırken muhtevası genişletilmiştir.

Sosyal sigorta programları ilk olarak 1956 yılında uygulamaya konmuş, bağımsızlığı müteakip 1991 ve 1996 yıllarında revize edilmiştir. Yeni dönemde bu politika terk edilerek sosyal refah sistemine geçilmiş, bu durum ise kamu harcamalarını düşürmüştür. Geçiş döneminde yürütülen bu uygulamalar, petrol gelirlerinin artmasının ekonomi üzerinde yaptığı olumlu gelişme ile birlikte bir ölçüde politik bakış değişerek, sosyal harcamaların tekrar artış eğilimine girmesine sebep olmuştur.

Her ne kadar Kazakistan’da ilk Sosyal Reform Kanunu 1997 yılında çıkarılmışsa da, Devlet Zorunlu Sosyal Sigorta Fonu’nun kurulduğu 2004 yılına kadar eski sistemden kaynaklanan sorunlar nedeniyle hizmet verilmesinde güçlükler yaşanmıştır.

Sosyal güvenlik sisteminin yeni yapılanmasında tamamlayıcı emeklilik sistemlerine de yer verilmiş olup, sistem üç basamaklı hale dönüştürülmüştür. Birinci aşamada; tüm vatandaşlara eşit olarak sağlanan haklar ile doğum, sakatlık vb. yardımlar söz konusudur. İkinci aşamada; birikimli emeklilik sistemine geçiş ile sağlanan haklar oluşturulmuştur. Üçüncü aşama sosyal güvenlik hizmetlerinde, vatandaşların isteğine bağlı olarak sosyal prim kesintilerinin artırılarak, gönüllü tasarruflarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Böylece, Kazakistan vatandaşlarının sosyal güvenlik kurumlardan aldıkları gelirlerin gelişmiş ülkelerdekilerin seviyesine çıkarılması amaçlanmıştır.

Emeklilik Fonu

23.01.2013 tarihinde gerçekleştirilen Hükümet toplantısında Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, emeklilik sistemini geliştirmek amacıyla ülkedeki çok sayıdaki emeklilik birikim fonunun tek bir fon olarak düzenlenmesi ve özel emeklilik fonlarının hesaplarının Merkez Bankası yönetiminde olacak bu ortak fona aktarılması gerektiğini, böylece vatandaşların para birikimlerinin daha etkin ve güvenilir bir şekilde kullanılacağını vurgulamıştır.

Birleştirilmiş Birikimli Emeklilik Tasarruf Fonu (UAPF), 2 Temmuz 2013 tarihinde yürürlüğe giren Emeklilik Kanunu'nda yapılan değişikliklerin ardından 22 Ağustos 2013 tarihinde Kazak hükümeti tarafından yeniden düzenlenmiş, yeni yasaya göre, önceki dört emeklilik fonu (özel mülkiyete ait Halyk Banka, Grantum, Ular Ümit ve devlete ait GNPF) Birleştirilmiş Birikimli Emeklilik Fonu adı altında birleştirilmiştir. Yeni Emeklilik Fonu altındaki tüm emeklilik varlıklarının konsolidasyonu 2014 yılı Mart ayı sonunda tamamlanmıştır.

Devlet Mülkiyet Komitesi ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme Komitesi tarafından temsil edilen Birleştirilmiş Emeklilik Tasarruf Fonu'nun kurucusu ve hissedarıdır. Devlete ait UAPF hisseleri Kazakistan Ulusal (Merkez) Bankası'nın güven yönetimi altındadır.

Kazakistan Ulusal Bankası, Kazakistan Cumhuriyeti Başkanlığı bünyesindeki Emeklilik Varlıkları Yönetimi Konseyi ile ortaklaşa emeklilik varlıklarının yönetimini sağlar. Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kararnamesi'ne göre, 1 Ocak 2016'dan bu yana, emeklilik varlıklarının yönetim etkinliğini arttırmaya yönelik önerilerin geliştirilmesi sorumluluğu, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından yönetilen Ulusal Fon Yönetimi Konseyine devredilmiştir.

Kazakistan’da Kadınların Emeklilik Yaşının Yükseltilmesi Çalışmaları

12 Haziran 2013 tarihli Meclis Genel Kurulunda, kadınların emeklilik yaşının 2014 yılından başlayarak kademeli olarak 63’e çıkarılması hususu tartışılmış, Cumhurbaşkanının önerisi doğrultusunda kadınların emeklilik yaşının 1 Ocak 2014 yerine 1 Ocak 2018 tarihinden itibaren aşamalı olarak yükseltilmesi kabul edilmiştir.

1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla başlatılan uygulama kapsamında, kadınların emeklilik yaşı her yıl için 6 ay (iki yılda bir yaş) artırılarak, 2027 yılına kadar 63 yaşına çıkarılacak, 2027 yılında kadınlar da erkekler gibi 63 yaşında emekli olacaklardır.

Zorunlu Sosyal Sigorta Fonu

Zorunlu Sosyal Sigorta Fonu, 25 Nisan 2003 tarihli ve 405-II Sayılı Kazakistan Zorunlu Sosyal Sigorta Kanunu’na göre 2004 yılında kurulmuştur.

Kazakistan Cumhuriyeti'nin zorunlu sosyal sigortaya ilişkin mevzuatı, Kazakistan Cumhuriyeti Anayasasına dayanmaktadır ve bu Yasa ile Kazakistan Cumhuriyeti'nin diğer normatif yasal işlemlerinden oluşmaktadır. Kazakistan Cumhuriyeti tarafından onaylanan uluslararası bir anlaşma, bu Yasada yer alan kurallardan başka kurallar koymuşsa, uluslararası anlaşmanın kuralları geçerli olacaktır.

Zorunlu Sosyal Sigorta Fonu’nca aşağıdaki durumlarda sigortalıya/bakmakla yükümlü oldukları kişilere yardımlar sağlanmaktadır.

1) malüllük durumunda,

2) ekmek-kazananın kaybı durumunda,

3) iş kaybı durumunda,

4) hamilelik ve doğum nedeniyle gelir kaybı durumunda,

5) yeni doğmuş bir çocuğun evlat edinilmesi ile bağlantılı olarak gelir kaybı durumunda,

6) Çocuğun bir yaşına kadar bakımıyla bağlantılı olarak gelir kaybı durumunda.

Devlet, bu Yasa ile belirlenen şartlarda zorunlu sosyal sigorta türlerine ilişkin risk durumları olduğunda vatandaşlara sosyal ödeme alma hakkını garanti eder.

Kazakistan Cumhuriyeti topraklarında sürekli ikamet eden yabancılar ve vatansız kişiler, Kazakistan Cumhuriyeti vatandaşları ile eşit olarak sosyal yardım alma hakkına sahiptir.

Zorunlu Sağlık Sigortası Fonu

2016 yılında, 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla Kazakistan’da zorunlu sağlık sigortası sistemine geçileceği ilgililerce dile getirilmişse de, 2017 yılı Aralık ayında Hükümet’ten yapılan açıklamada, zorunlu sosyal sağlık sigortası sisteminin tam uygulamaya geçirilmesinin 2020 yılına ertelendiği, 15 Şubat 2018 tarihinde yapılan açıklamada ise uygulamanın 2019 yılına çekilebileceği bildirilmiştir.

Uygulamaya tam olarak geçilmemekle birlikte, Zorunlu Sağlık Sigortası Fonu’na (MHIS) 2017 yılı Temmuz ayında primler yatırılmaya başlanmış, işverenler tarafından 2017 yılında % 1 oranında ödeme yapılmıştır. İşverenler MHIS'e, 2018-2019 yıllarında % 1.5, 2020'de % 2 ve 2022 yılında % 3 oranında prim ödeyeceklerdir.

Anılan Fona halen çalışanlardan bir kesinti yapılmamaktadır. Yetkililerce, 2019 yılından itibaren çalışanlardan% 1 oranında prim alınacağı, zamanla sistem oturmaya başladığında işveren ve çalışanın % 5 oranında prim ödeyeceği dile getirilmektedir.

YAŞLILIK SİGORTASI

Sorumlu Bakanlık(lar)/Kurum(lar)
Temel yasal metinler

25 Nisan 2003 tarihli ve 405-II Numaralı Kazakistan Cumhuriyeti Zorunlu Sosyal Sigorta Kanunu

Finansman ve katkı yönetimi

Sistem, bir işveren yanında çalışanlardan ve kendi adına çalışanlardan alınan primlerle finanse edilmektedir.

Prim oranları

Sigortalı kişiler

Sigortalıdan, ödenen aylık maaşının %10’u kesilmektedir.

Primleri hesaplamak için kullanılan minimum kazanç miktarı, aylık asgari ücret tutarında, maksimum kazanç miktarı ise aylık asgari ücretin 75 katının % 10’u kadardır.

Serbest çalışanlar

Kendi adına çalışanlardan emeklilik primi olarak aylık kazancının % 10’u oranında prim kesilmektedir.

Primleri hesaplamak için kullanılan minimum kazanç miktarı, aylık asgari ücretten az olamaz. Maksimum kazanç miktarı ise aylık asgari ücretin 70 katının % 10’u kadardır.

Not: Kazakistan’da halen sadece Kazak çalışanların maaşlarından % 10 oranında emeklilik sigorta primi kesilmekte, geçici süreli (süresi 1 yılı aşmayan çalışma vizesiyle çalışanlar) çalışanlar kapsam dışında tutulması nedeniyle bu kişilerin maaşlarından emeklilik sigorta primi kesilmemektedir.

Bu uygulamanın istisnası olarak, talebine binaen belirli şartları taşıyan yabancılara 10 yıla kadar (pasaportun geçerlilik süresine göre) çalışma ve oturma izni hakkı tanınmakta ve kendilerine bu durumu tevsik eden Yaşam Belgesi (Vid na Vitelstva kartı) verilmektedir. Bu belge sahibi yabancıların aylıklarından % 10 oranında emeklilik primi kesilmekte, Yaşam Belgesi sahibi yabancılar ülkelerine kesin dönüş yapacaklarında bu kesintiler toplu olarak kendilerine geri ödenmektedir.

Emeklilik yaşı

Zorunlu bireysel hesap (yaşlılık):

Erkekler 63 yaş, kadınlar 58 yaş (kadınlar, 1 Ocak 2018 itibariyle 63 yaşa kadar aşamalı olarak yükseliyor).

Eğer hesap dengesi en az minimum emeklilik aylığına eşit bir yardımı finanse etmeye yetiyorsa 55 yaş (erkekler ve kadınlar).

Dayanışma aylığı (yaşlılık):

  • Erkeklerde en az 25 yıllık primle 63 yaş ya da kadınlarda en az 20 yıllık primle 58 yaş;
  • 1949’dan 1963’e kadar en az beş sene ekolojik açıdan zarar görmüş bölgelerde yaşamış, erkeklerde en az 25 yıllık primle 50 yaş, kadınlarda en az 20 yıl primle 45 yaş;
  • En az 5 çocuk büyüten anneler için 53 yaş

Devlet temel emeklilik aylığı (yaşlılık): sigorta süresini dikkate almaksızın emeklilik yaşında ödenir.

Mevzuatta belirlenmiş ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar, işveren tarafından % 5 daha fazla prim yatırılması kaydıyla 50 yaşında emekli olabilmektedir.

Sigortalı olma koşulu

Kazakistan’da sürekli olarak çalışan/ikamet eden yabancı ülke vatandaşları dahil olmak üzere çalışan ve bağımsız çalışan kişiler.

Sigortalı olarak değerlendirilebilen süreler

-İş sözleşmesi ile çalışılan süreler,
-Askerlik görevi,
-Hukuk birimlerinde çalışma,
-Devlet memurluğu,
-İşletme faaliyetleri,

Türkiye’de geçen sigorta süreleriyle bu ülkede geçen sigortalı sürelerinin birleştirilmesi

İki ülke arasında akdedilmiş bir sosyal güvenlik anlaşması bulunmadığından sigortalılık sürelerinin birleştirilmesi mümkün değildir.

Prim iadesi/transferi uygulaması

Prim iadesi bazı durumlarda uygulanmaktadır..

Aylıkların Türkiye’de ödenmesi

Aylıklar Kazakistan’da ödenmektedir.

ZORUNLU SOSYAL SİGORTA

Sorumlu Bakanlık(lar)/ Kurum(lar)

Kazakistan Cumhuriyeti Çalışma ve Halkın Sosyal Koruması Bakanlığı

Web sayfası : http://www.enbek.gov.kz/en/frontpage

Kazakistan Zorunlu Sosyal Sigorta Fonu

Temel yasal metinler

Devlet Zorunlu Sosyal Sigorta Kanunu

Devlet, bu Yasa ile belirlenen şartlarda zorunlu sosyal sigorta türlerine ilişkin risk durumları olduğunda (malullük durumunda, ekmek kazananın kaybı/sigortalının ölümü durumunda, iş kaybı durumunda, hamilelik ve doğum nedeniyle gelir kaybı durumunda, yeni doğmuş bir çocuğun evlat edinilmesi ile bağlantılı olarak gelir kaybı durumunda, çocuğun bir yaşına kadar bakımıyla bağlantılı olarak gelir kaybı durumunda) vatandaşlara sosyal ödeme alma hakkını garanti eder.

Finansman ve katkı yöntemi

Primler işveren tarafından karşılanmaktadır.

Prim oranları

1 Ocak 2018 itibarıyla % 3,5

Primleri hesaplamak için kullanılan minimum kazanç miktarı, aylık asgari ücretten az olamaz. Maksimum kazanç miktarı ise aylık asgari ücretin 10 katının % 3,5’i kadardır.

Sağlanan yardımlar

Malullük, ölüm, iş kaybı, gelir kaybı durumunda yardımlar sağlanır.

Sigortalı olma koşulu

Geçici olarak Kazakistan’da çalışan ve ikamet eden vatandaş olmayan kişiler dahil olmak üzere çalışan ve bağımsız çalışan kişiler.

Sigortalı olarak değerlendirilebilen süreler

Primi ödenmiş süreler

Prim iadesi/transferi uygulaması

Prim iadesi veya transferi mümkün değildir.

Aylıkların Türkiye’de ödenmesi

Aylık ve gelirler Kazakistan’da ödenmektedir.

MALULLÜK SİGORTASI

Malullük Aylığı

Devlet sosyal yardımı: Tespit edilen engellilik derecesine ve öngörülen engellilik kategorisine göre düz oranlı aylık ödeme yapılır.
Sosyal sigorta: Son 24 aydaki ortalama aylık sigortalı kazanç ile aylık minimum ücretin %80’i arasındaki fark temel alınıp, aylık bağlama oranı, çalışma kapasitesi kayıp oranı ve sigortalı süre oranı ile çarpılarak aylık ödeme yapılır.
Aylık bağlama oranı 0,6’dır.
Çalışma kapasitesi kayıp oranı,
• Eğer çalışma kapasitesindeki kayıp oranı %80 ile %100 arasındaysa (1. Grup engellilik varsa) 0,7;
• Eğer çalışma kapasitesindeki kayıp oranı en az %60 fakat %80’den az ise (2. Grup engellilik varsa) 0,5;
• Eğer çalışma kapasitesindeki kayıp oranı en az %30 fakat %60’den az ise (3. Grup engellilik varsa) 0,3’tür.
Sigortalı süre oranı,
• 6 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,1;
• En az 6 ay fakat 12 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,7;
• En az 12 ay fakat 24 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,75;
• En az 24 ay fakat 36 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,85;
• En az 36 ay fakat 48 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,9;
• En az 48 ay fakat 60 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,95
• En az 60 ay sigortalılık süresi söz konusu ise 1,0’dir.
Malullük aylığı, emeklilik yaşında kesilir ve yerine yaşlılık aylığı ödenir.
Yardımlar, tüketici fiyatı endeksindeki değişikliklere göre periyodik olarak düzenlenir.
Dul ve Yetim (Geride Kalanlar) Yardımları
Dul ve yetim aylığı
Zorunlu bireysel hesap: Ölen kişinin hesap düzeyi temel alınarak hesaplanan yardım, ölen tarafından belirlenen oranlarda geride kalanlar arasında dağıtılır.
Devlet sosyal yardımı: Aile büyüklüğüne ve herhangi bir aile üyesinin bir engele sahip olup olmamasına göre düz oranlı bir yardım ödemesi yapılır.
Sosyal sigorta: Sigortalının son 24 aydaki ortalama aylık sigortalı kazancı ile aylık minimum ücretin % 80’i arasındaki fark temel alınıp, aylık bağlama oranı, geride kalan sayısı oranı ve sigortalı süre oranı ile çarpılarak aylık ödeme yapılır.
Aylık bağlama oranı 0,6’dır.
Geride kalan sayısı oranı, geride kalan bir bağımlı kişi için 0,4; iki bağımlı kişi için 0,5; üç bağımlı kişi için 0,6; dört ya da daha fazla bağımlı kişi için 0,8’dir.
Sigortalı süre oranı,
• 6 aydan az sigortalılık süresi söz konusu ise 0,1;
• 6-12 ay arası 0,7;
• 12-23 ay arası 0,75;
• 24-36 ay arası 0,85;
• 36-48 ay arası 0,9;
• 48-60 ay arası 0,95;
• 60 ya da daha fazla ise 1,0’dır.

Yardımlar, tüketici fiyatı endeksindeki değişikliklere göre periyodik olarak düzenlenir.

Analık yardımı (sosyal sigorta): Annenin son 12 aydaki aylık ortalama kazancına göre, doğumdan önceki 70 gün ve doğumdan sonraki 56 gün olmak üzere toplam 126 gün için ödenir.
Çocuk bakımı yardımı (sosyal sigorta): Ebeveynlerden birinin son 24 aydaki aylık ortalama kazancına göre, doğum izninin sonundan çocuk 1 yaşına gelinceye kadar ödenir.
Yardımlar, tüketici fiyatı endeksindeki değişikliklere göre periyodik olarak düzenlenir.
Çalışan için Sağlık Yardımları
Yardımlar, genel ve özel bakımları, hastaneye yatışı, laboratuar hizmetlerini, diş bakımını, doğum bakımı ve nakli kapsar.
Bağımlılar için Sağlık Yardımları
Bağımlılar için sağlık yardımları, sigortalılar için olanla aynıdır.
Nakdi hastalık yardımları: Yardımları işverenler çalışanlara doğrudan öderler.
Genel koordinasyon ve denetimi Çalışma ve Halkın Sosyal Korunması Bakanlığı sağlamaktadır.
Devlet Sosyal Sigorta Fonu program finansmanını yönetmektedir.
Sağlık Bakanlığı ve mahalli idarelerin sağlıkla ilgili birimleri genel koordinasyon ve denetimi sağlar.
İşsizlik Yardımları
Sigortalının son 24 aydaki ortalama aylık sigortalı kazancı temel alınıp, aylık bağlama oranı ve sigortalı süre oranı ile çarpılarak aylık ödeme yapılır.
Aylık bağlama oranı 0,3’tür.
Sigortalı süre oranı, eğer sigortalılık süresi;
• 6 ila 11 aylık ise 0,7;
• 12 ila 23 aylık ise 0,75;
• 24 ila 35 aylık ise 0,85;
• 36 ila 47 aylık ise 0,90;
• 48 ila 59 aylık ise 0,95;
• 60 ya da daha fazla aylıksa 1,0’dır.
Yardımın süresi, sigortalının sigortalılık süresine bağlıdır.
Genel koordinasyon ve denetim Çalışma ve Halkın Sosyal Koruması Bakanlığı’nca sağlamakta, Devlet Sosyal Sigorta Fonu program finansmanını yönetmektedir.

SAĞLIK HİZMETLERİ

Sağlık sistemi

Kasım 2015'te Kazak Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev'in, hükümetin, işverenlerin ve vatandaşların ortak sorumluluk ilkesine dayanarak zorunlu sosyal sağlık sigortasının uygulanmasını amaçlayan Zorunlu Sosyal Sağlık Sigortası Yasası'nı imzaladığı bildirildi. JSC Zorunlu Sağlık Sigortası Fonu (MHIS), 2016 yılında kurulmuştur.

2016 yılında, 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla Kazakistan’da zorunlu sağlık sigortası sistemine geçileceği ilgililerce dile getirilmişse de, 2017 yılı Aralık ayında Hükümet’ten yapılan açıklamada, zorunlu sosyal sağlık sigortası sisteminin tam uygulamaya geçirilmesinin 2020 yılına ertelendiği, 15 Şubat 2018 tarihinde yapılan açıklamada ise uygulamanın 2019 yılına çekilebileceği bildirilmiştir.
Fona prim toplanmasına Temmuz 2017'de başlanmış, ilk uygulama yılında işverenlerden %1 oranında prim kesilmiştir.

İşverenlerin MHIS'e 2018-2019 yılları arasında % 1.5, 2020'de % 2 ve 2022 yılında % 3 oranında katkıda bulunacakları açıklanmıştır. çalışanlardan ise 2019 yılından itibaren % 1 oranında prim alınacağı, zamanla sistem oturmaya başladığında işveren ve çalışanın % 5 oranında prim ödeyeceği,

Sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları

Kazakistan’da sağlık hizmetleri kendi vatandaşlarına ücretsiz sunulmaktadır. Bununla birlikte, toplumun bazı kesimlerince sağlık hizmetlerinin yetersizliğinden yakınılmaktadır. Yabancılar, bu kapsamda Türk firmaları da, kamu ve özel hastaneler ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde çalışanları için sağlık hizmeti satın almaktadır.

HASTALIK SİGORTASI

Hastalık yardımları

Hastalık yardımı işverenin sorumluluğundadır.

Günlük yardım, sigortalının ortalama günlük kazancı temel alınarak hesaplanır.

İŞ KAZASI

İş kazası

Çok Önemli Not: Çalışanlar genellikle iş kazası riskine karşı yetkilendirilmiş sigorta şirketlerine (ülkede halen yetkilendirilmiş 1’i devlet 5’i özel sektöre ait olmak üzere 6 şirket vardır) sigortalattırılmaktadır. Çalışanların sigortalattırılması halinde yükümlülükler sigorta şirketi tarafından karşılanmakta, aksi takdirde işveren tarafından sağlanmaktadır.

İşveren: Maaşların toplamının %0,04’ü ila %9,9’u aralığındaki yıllık sigorta primlerinin toplam tutarını öder ya da yardımları direkt sigortalıya sağlar (geçici iş göremezlik ödeneği, toptan ödenek, sağlık yardımları ve cenaze yardımları).
İş kazası yardımları: Minimum bekleme süresi yoktur.
Geçici İş göremezlik ödemeleri
İş göremezliğin ilk gününden iyileşinceye ya da sürekli iş göremezlik ödeneği verilinceye kadar kazançların %100’ü ödenir.
Sürekli İş göremezlik ödemeleri
Devlet sosyal yardımı (sürekli iş göremezlik): Tespit edilen engellilik derecesine ve öngörülen engellilik kategorisine göre düz oranlı aylık ödeme yapılır.
Yardımlar, tüketici fiyatı endeksindeki değişikliklere göre periyodik olarak düzenlenir.
Toptan ödeme: Toplu sözleşmelere göre, 1. Grup (hiçbir işi görememe) ya da 2. Grup (olağan işleri görememe) engellilik için yıllık kazancın en az beş katı; 3. Grup (iş görebilir) engellilik için iki katı; ya da hiçbir engellilik grubu belirlenmediyse çalışma kapasitesinin sürekli kaybı durumunda yıllık kazancın %100’ü ödenir.
Çalışanlar için Sağlık Yardımları
Sağlık Yardımları: Yardımlar, genel ve özel bakımları, hastaneye yatışı, laboratuar hizmetlerini, nakli, cihazları ve rehabilitasyonu kapsar.
Dul ve Yetimler (Geride Kalanlar) için Yardımlar
Devlet sosyal yardımı (dul ve yetimler): Aile büyüklüğüne ve herhangi bir aile üyesinin bir engele sahip olup olmamasına göre düz oranlı bir yardım ödemesi yapılır.
Hak sahibi kişiler şunlardır:
• Çalışamayan bağımlı kişiler,
• 18 (eğer tam zamanlı öğrenciyse 23; 18 yaşından küçük engelliyse bir sınır bulunmuyor) yaşından küçük çocuklar;
• Emeklilik yaşındaki ya da engelli ya da 8 yaşından küçük çocuklara bakan dul kişiler;
• 8 yaşından küçük çocuklara bakan herhangi bir akraba
Yardımlar, tüketici fiyatı endeksindeki değişikliklere göre periyodik olarak düzenlenir.
Cenaze yardımı: Eğer ölüm bir iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu gerçekleşmişse cenazenin giderleri ödenir.
Geçici iş göremezlik yardımları: İşverenler, ödenekleri doğrudan çalışanlara öder.
Programı Çalışma ve Halkın Sosyal Koruması Bakanlığı’nın mahalli birimleri yönetmektedir.

 

Bildirim

İş kazası yaşanması halinde işverenin bu durumu 24 saat içerisinde hem güvenlik makamlarına hem de sigorta Kurumuna bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

İş kazası geçiren çalışanın hastaneye kaldırılması durumunda hastane yönetiminin kazayla ilgili olarak 2 gün içerisinde resmi Makamlara bilgi vermesi gerekmektedir.

Kontrol muayenesi

Vatandaşlara özel: Kontrol muayenesi duruma göre, 6 ay, 1 yıl 2 yılda bir yapılmaktadır.