Cezayir




GENEL BİLGİLER

Çalışma hayatından sorumlu Bakanlık(lar)/Kurum(lar)

Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

(www.mtess.gov.dz)

Çalışma hayatını düzenleyen temel yasal metinler

-Çalışma Mevzuatı (21 Nisan 1990 tarihli ve 11-90 sayılı yasa).

-İş İlişkisini düzenleyen kurum, İş İlişkisi Genel Müdürlüğü (15 Nisan 2008 tarihli ve 125-08 sayılı yasa)

-İş Teftiş Yasası

  • Kuruluş Yasası (06.01.2005 tarihli ve 05-05 sayılı)
  • Görevleri Yasası (06.02.1990 tarihli ve 90-03 sayılı)

-Yabancıların İstihdamı Yasası

  1. Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları(11.06.1981 tarihli ve 10-81 sayılı
  2. Yabancıların Çalışma İzinleri (25.12.1982 tarihli ve 510-80 sayılı)
  3. Yabancıların Oturum, Çalışma ve Transfer İşlemlerini Düzenleme (25.06.2008 tarihli ve 11-08 sayılı)

-Gençlerin İstihdamının Sağlanması Yasası (02 Haziran 1996 tarihli ve 234-96 sayılı)

-İstihdam Ulusal Ajansı

(Ajansın Görevleri-18 Şubat 2006 tarihli ve 77-06 sayılı Yasa)

-İş Bulma ve Denetimi (25 Aralık 2004 tarihli ve 19-04 sayılı)

İş ilişkisinin kurulma biçimi

Süreli sözleşmeler yazılı olmaktadır.

Süresiz sözleşmeler ise sözlü yapılmaktadır. Karşılıklı beyan üzerine iş ilişkisi tesis edilmektedir.

Günlük/haftalık çalışma süreleri

Günlük azami 12 saat, işin niteliğine göre asgari çalışma süresi haftalık 40 saat ve 5 gün. Özel sektörde 6 gün ve fazla çalışma mesai günlük çalışma süresinin %20’sini geçmemek kaydıyla ücrete eklenmektedir. Çalışma saatleri Anlaşmalar ya da Toplu İş Sözleşmeleri sırasında belirlenmektedir.

Yıllık ücretli izin süreleri

Yıllık izinler 30 gündür. Yeni başlayanlar ise 15 gün. İzinlerde ücretler devlet tarafından ödenir.

Asgari ücret uygulaması

Asgari ücret belirleme unsurları 08.02.2015 tarihli ve 59-15 sayılı Uygulama Kararnamesiyle belirlenmiştir.

Kıdem tazminatı uygulaması

Bedensel işlerde ilk beş yıl yarım sonraki yıllar için tam maaş uygulaması bulunmaktadır. Diğer işlerde ise işveren ile sendika arasında yapılan anlaşmaya bağlıdır. Anlaşmada zikredilmemişse herhangi bir ödeme yapılmamaktadır. Ancak, teamül gereği on yıldan fazla çalışanlara iki aylık kıdem tazminatı ödenmektedir.

İş güvencesi

İş Güvencesi, 26.05.1994 tarihli ve 09-94 sayılı Kararnameyle düzenlenmektedir. Güvence yöntemleri;

  1. İşsizlik Sigortası
  2. Firmanın ekonomik nedenlerle küçülme talebi kısmi ya da tam vergi muafiyetiyle faaliyetini sürdürme desteği
  3. Çalışanların sosyal sigorta primlerinin geçici olarak ödeme muafiyeti(Kurum tarafından karşılanacak)

İşletme Geliştirme Ulusal Fonu’ndan uygun şartlarda işletmeyi geliştirme kredisi sağlamak.

Çalışma hayatının denetimi

Çalışma hayatının denetleme yetkisi Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı- İş Teftiş Kurumuna 6 Ocak 1990 tarihli ve 05-05 sayılı yasayla verilmiştir. Görevleri 06 Şubat 1990 tarihli ve 90-03 sayılı yasayla belirlenmiştir. Teftiş Kurulu, 2 İdari Merkez 8 Bölge Çalışma Müfettişliği 48 İl Teftiş Müdürlüğü ve 27 Çalışma Teftiş Ofisiyle görev yapmaktadır.

Sendikal örgütlenme

Çalışanların %20’sinin talebiyle 02.06.1990 tarihli ve 14-90 sayılı yasa çerçevesinde sendikal örgütlenme hakkı bulunmaktadır. Sendikaların, kıdem tazminatı belirleme müzakeresi dahil olmak üzere geniş yetkileri bulunmaktadır.

ÇALIŞMA VE İKAMET İZİNLERİ

Çalışma ve ikamet izinlerinden sorumlu Bakanlık(lar)/Kurum(lar)

Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

(www.mtess.gov.dz)

İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı

(www.interieur.gov.dz)

Ülkede uygulanan göç rejimi

Belli başlı bir yasa bulunmamakla birlikte genel olarak Yabancıların İstihdam Yasası çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Çalışma ve ikamet izinleri

Çalışma izinleri Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen Çalışma İznine istinaden İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı tarafından İkamet İzinleri proje süresine göre verilmektedir. Çalışma izinleri ücret mukabilinde sadece bir iş için geçerlidir. İkamet izinleri üç ay ya da iki yıl süreli ve özel bölgeler dışında serbest dolaşım hakkına sahiptir.

Aile birleşimi koşulları

Yabancılar mevzuatında herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Uygulamada da herhangi bir sınırlamaya karşılaşılmamıştır.

Süresiz ikamet/oturum hakkı

Aralıksız 18 yılını tamamlayan yabancılara daimi oturum müsaadesi verilmektedir.

İSTİHDAM VE İŞSİZLİK

Ulusal istihdam kurumu

Ulusal İstihdam Ajansı (Müsteşarlık düzeyinde)

(www.anem.dz)

Özel istihdam büroları

2006 yılında ILO’nun 181 sayılı sözleşmesi gereği Özel İstihdam Büroları kurulmuştur. İzinler, Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde ihdas edilen bir komisyon tarafından verilmektedir. Komisyon üyeleri, Komisyon başkanı anılan Bakanlık tarafından atanır, üyeler ise; İçişleri ve Mahalli İdareler Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Meslek Edindirme ve Mesleki Eğitim Bakanlığı, İskan Bakanlığı, Bakanlık Teftiş Kurulu, Ulusal İstihdam Ajansı ve Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerdeki Bakanlık Temsilcisi’nden atanan birer üyeden oluşmaktadır. Üçer yıllığına seçilen üyeler üç ayda bir toplanır ve salt çoğunlukla kararlar alınır. Özel İstihdam Büroları Yurtdışı iş aramaları ile yurtdışında işe bulma dışındaki işe yerleştirme yetkisine haizdir.

İşsizlik durumu

Uluslararası Çalışma Örgütü Cezayir Bürosu tarafından yapılan işgücü piyasa araştırma notunda, işsizlik oranının %11,2 (1.337.000) ve 2014 yılına oranla %0,6 artışla erkeklerde %9,9 kadınlarda %16,6’ya ulaştığı vurgulanmıştır. Geçen yıla oranla işsizlik oranı erkeklerde %0,7 artışla kadınlarda %0,5 azalma olduğu kaydedilmiştir. Ancak başka bir bilgiye göre işsizlik oranının %12,3’e yükseldiği ve işsizlerin sayısının 1.508.000 olduğu belirtilmiştir.

Gençlerdeki (16-24) işsizlik oranı %29,9. Yüksekokul mezunu işsizlerin sayısında geçen yıla oranla %16,4’ten %14,1’e düştüğü ancak diploma ya da mesleki eğitim sertifikası sahibi olmayanlarda %1,2 artışla %8,6’dan %9,8’e yükselmiştir. İki yıllık okul mezunlarında geçen yıla oranla işsizlik %0,7 puan artış kaydetmiştir. İşsizler arasında 745.000’e tekabül eden %55,7 oranındaki vatandaşların herhangi bir niteliğe sahip olmadıkları görülmüştür. İstihdam merkezlerine son bir yıl içinde başvuran işsizlerin oranı %28,8 ve geri kalanların ise bir yıldan daha fazla bir süreyle işsiz olduğu belirtilmektedir.

İşsizlikle mücadele kapsamında Çalışma, İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde Gençlerin istihdamının sağlanması ve İşsizlik Sigortasının gayretiyle özel bankalar tarafından temin edilen ucuz ve uzun vadeli krediler aracılığıyla işsizliğe karşı mücadelede başarılı

işyeri ve bunun 400.000’i orta ölçekli işletme olmasına rağmen istihdam edilenlerin %50’ye yakını kamuda çalışmaktadır.

 

Yaş Grubuna Göre Dağılımı

(Eylül 2015)

Binlik Birim

Yaş Grubu

Çalışanlar

İşsizler

Yaş Grubu

Çalışanlar

İşsizler

  • 20

20 – 24

25 – 29

30 – 34

35 - 39

215

1 001

1 724

1 805

1 554

137

382

390

198

95

40 – 44

45 – 49

50 – 54

55 – 59

60 ve Üstü

1 320

1 169

964

522

320

64

33

25

14

-

T O P L A M

10 594

1 338

Aktif istihdam politikaları

A.N.E.M (Ulusal İstihdam Ajansı)

Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının vesayetinde bulunan, Bakanlık Müsteşarlık düzeyinde tüzel kişiliğe ve mali özerkliğe sahip kurum 18 Şubat 2006 tarihli ve 77/06 sayılı yasayla kurulmuştur. İstihdam, ulusal piyasa ve işgücü durumunun incelenmesi, bireysel hizmet sunma açısından titizlikle analizlerinin yapılıp yayımlanması; iş talebinde bulunan vatandaşın bilgilendirilmesi ve uygun bir işe yerleştirilmesi; düzenli olarak istihdam sağlayan firmaların listesini oluşturmak ve talep edilen ile hizmet sunumu yapanların birbirlerine uygunluğunun sağlanması amaçlanmaktadır. Sunulan Hizmetler;

  1. İş talebinde bulunanlara mesleki uyumun sağlanması
  2. Gençlerin niteliklerine göre alanında mesleki eğitimlerinin sağlanması.

Yerleştirme alanları;

  1. Kamu kurumları
  2. Özel sektör kurumları
  3. Kamu yararı sağlayan özel atölyeler
  4. Özel mesleki kuruluşlar

Yerleştirme Yöntemi;

  1. Kuzey bölgelerinde faaliyet gösteren firmalara istihdam ettikleri personel sayısının %15’i
  2. Güney bölgelerinde istihdam ettikleri personel sayısının %25’ini

İstihdam kurumu tarafından verilen personelin yerleştirilmesi gerekmektedir.

Bu yöntemle işe yerleştirilenlere;

  1. Yüksekokul mezunlarına asgari 15.000 C.D. aylık maaş
  2. Teknik okul mezunlarına da 10.000 C.D.

Ayrıca, kurumlara sosyal güvenlik alanında 3 yıl süreyle destekleyici haklar tanınmaktadır.

 

  1. Daha önceden deneyimi bulunan işçiyi istihdam eden firmaya %40,
  2. İlk defa işe başlayana %80,
  3. Güney bölgelerinde istihdam sağlayanlara ise %90,

Prim ödeme muafiyeti tanınmaktadır.

263 şubesiyle ülke genelinde faaliyetini sürdürmektedir.

 

A.N.S.E.J (Gençlerin İstihdamının Desteklenmesi Ulusal Ajansı)

Gençlerin işe yerleştirilmesi ya da işyeri açmaları konusunda Bakanlığın vesayetinde (İlgili kuruluş) genel müdürlük statüsünde faaliyetini sürdüren ajans, android işletim sistemi destekli telefonlarda “KHİDMA” isimli bir programla iş arayan işsizlere hizmetler sunmaktadır. 19-40 yaşarası işsizlere bu yöntemle kayıt olma ve müracaatın akıbetini de aynı programla takip etme imkanına sahip olmaktadır. Ayrıca proje üretenlere ulusal bankalar tarafından çok ucuz ve uzun vadeli krediler verilmektedir. Şartı;

  • 19-40 yaşarası
  •  Projeyle ilgili nitelikli olma
  • İşsiz olması
  • Az bir sermayeye sahip olması (%1 - %2)

İşsiz araç teknisyenleri, inşaat boyacıları havalandırma işleri, elektrikçiler vb. mesleklerde uğraşanlara %1-2 öz sermayeli, %28-29 Ajans destekli ve %70 çok düşük faizli ulusal banka kredisiyle seyyar atölye araçları verilmektedir. Ayrıca, toplu iş yapacak doktorlar, muhasebe uzmanları inşaat projeleri yapan teknikerlere aynı yöntemle bina kiralama yardımları sağlanmaktadır.

Küçük müteşebbisin işyeri açabilmesini teminen üçlü aşama takip edilmektedir.

 

Birinci Aşama:

  1. Girişimcinin %1 oranında sermaye sahip olması
  2. Ulusal Ajansın kredi desteği “proje bedelinin %27’si)
  3. Ulusal banka kredisi

İkinci Aşama:

  1. İthal edilen donanımlara %5 gümrük muafiyeti uygulaması
  2.  Emlak işlerinde vergi muafiyeti
  3. Kayıt işlemlerinde harç muafiyeti

Üçüncü Aşama:

  1. Emlak vergisinde üç yıllık muafiyet (Kalkınmada öncelikli bölgelerde 6 yıl”
  2. En az üç vatandaşı istihdam eden işletmelere 2 yıllık Götürü Vergi muafiyeti ve muafiyet süresi dolduktan sonraki yıllar için de 1. Yıl için %70,  2. Yıl için %50 ve üçüncü yıl için %25 muafiyet sağlanmaktadır. 
Pasif istihdam politikaları

C.N.A.C: Ulusal İşsizlik Fonu

İradesi dışında ya da işyerinin ekonomik faaliyetine son vermesi nedeniyle işsiz kalan vatandaşlar için oluşturulan fon, 26 Mayıs 1994 tarihinde iki yasayla kurulmuştur. Sigorta, işsizlere maaş ödemenin dışında;

  1. İş aramalarına yardımcı olmak
  2. Serbest çalışmayı desteklemek
  3. Yeniden iş hayatına hazırlamak

Fon, işsizlere ödeme yapmakla birlikte zorunlu mesleki eğitime tabi tutup yeni iş fırsatlarından yararlandırma imkanı sağlamaktadır.

İşsizlik fonundan yararlandırma süresi 6 aydan 1 aya düşürme kararı 2010 yılında yürürlüğe girmiştir.

  1. Yatırım yapma teşvik miktarı 5 milyon Cezayir Dinarı (C.D.) 10 milyon Dinara yükseltilmiştir.
  2. Yatırım yapan işsizin yaşının 35 yerine 30 yaşına düşürülmüştür.
  3. Projeler için banka faizlerinin düşürülmesi
  4. Gümrük oranının düşürülmesi
  5. Vergi muafiyeti ya da projeye göre indirilmesi
  6. İşsizlik fonu tarafından faizsiz kredi verilmesi

Bankalar tarafından verilen kredilerinin geri ödenmemesi durumunda %70’nin fon tarafından karşılanması

MESLEKİ EĞİTİM

Mesleki eğitimden sorumlu kurumlar

Yetişim (Meslek Edindirme) ve Mesleki Eğitim Bakanlığı (www2.mfep.gov.dz)(www.mfep.gov.dz)

Mesleki eğitim sistemi

Mesleki Eğitim ile ilgili Çalışma İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı dışında farklı bir yapılanma bulunmaktadır. Cezayir’de mesleki eğitim, Yetişim (Meslek Edindirme) ve Mesleki Eğitim Bakanlığı ismindeki kurum tarafından bu hizmetler sunulmaktadır.

 

Meslek Edindirme Çeşidine Göre Sağlanan Gelişmeler

(2013 – 2015)

Yıl

İkamete Dayalı Yetişim

Meslek Edindirme Yöntemi

Örgün Eğitim

Yöntemi

Uzaktan Eğitim

2013

Kadın

%

201 660

91 024

45,14

254 093

78 070

30,73

32 229

13 494

41,78

41 409

2014

Kadın

%

202 731

89 059

43,93

296 232

87 504

29,54

33 796

13 581

40,19

35 778

2015

Kadın

%

208 553

92 685

44,44

333 599

92 457

27,72

33 181

13 823

41,66

38 221

 

Meslek Edindirme Eğitimcilerinin Gelişimi

(2013 – 2015)

 

2013

2014

2015

Mesleki Eğitim Uzman Eğiticisi

Kadın

%

5 905

2 783

47,13

7 131

3 451

48,39

7 633

3 675

48,15

Yetişim Uzman Eğiticisi

Kadın

%

10 563

4 150

39,29

10 693

4 476

41,86

10 720

4 559

42,53

Toplam

Kadın

%

16 468

6 933

42,10

17 824

7 927

44,47

18 353

8 234

44,86

 

Yetişim ve Mesleki Eğitim Temel Yapısının Gelişim Süreci

(2013 – 2015)

 

2013

2014

2015

Meslek Edindirme Merkezleri

Meslek Edindirme Takviye Okulları

Pedagojik Eğitim Alanlar

Kurum İçi Eğitim İmkanı Sağlanan

756

214

231 080

38 775

816

207

241 790

40 545

794

192

234 345

40 005

Meslek Edindirme Ulusal Enstitüsü

Mesleki Eğitim Ulusal Enstitüsü

Mesleki Eğitim Enstitüsü Takviyesi

Pedagojik Eğitim Alanlar

Kurum İçi Eğitim İmkanı Sağlanan

110

08

12

50 425

16 730

128

11

11

58 225

19 590

 

Meslek Edindirme Enstitüsü

Pedagojik Eğitim Alanlar

Kurum İçi Eğitim İmkanı Sağlanan

6

2 150

1 200

6

2 150

1 320

6

2 150

1 320

Toplam

Takviye

Pedagojik Eğitim Alanlar

Kurum İçi Eğitim İmkanı Sağlanan

872

226

283 655

56 705

950

218

302 165

61 455

944

205

295 070

61 195

 

Örgün eğitim sistemi kapsamında mesleki eğitim

Mesleki Eğitim çerçevesinde ülke genelinde şubesi bulunan Bakanlığın, ortaokul bitiminden itibaren DEP1, DEP2, RTS kararnameli, IEP gibi aşamalı mesleki bilgiler en az 8 haftalık ihtisas atölyelerinde eğitimler verilmektedir.

Kurumlar/Odalar, STK’lar vs. tarafından sağlanan mesleki eğitimler

Eğitimler, Meslek Edindirme ve Mesleki Eğitim Bakanlığının şubeleri tarafından yapılmaktadır.