İsviçre




GENEL BİLGİLER

İsviçre'de çalışma, sosyal güvenlik ve kamu personel yönetimi alanlarındaki faaliyetler, üç ayrı Federal Bakanlığın görev alanında bulunmaktadır.

 

Bakanlığımızın görev, yetki ve sorumluluk alanı, İsviçre Federal Konseyi’ni oluşturan 7 Bakanlıktan,

-İçişleri,

-Ekonomi-Eğitim ve Araştırma

-Maliye Bakanlıklarının uhdesinde bulunmaktadır.

 

Çalışma ve sosyal güvenlik hayatını düzenleyen mevzuatın üç ayrı bakanlık tarafından yürütülmesi ve İsviçre’nin konfederasyon statüsünde kantonal bir devlet olması nedeniyle, federal ve kantonal düzeyde teşkilatlanma, mevzuat düzenlemeleri ve uygulamalar ile koordinasyon ülkemizden farklılık arz etmektedir.

 

İsviçre Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (AHV/AVS) her Kantonda bir şubesi, ayrıca Kanton’a bağlı belediyelerde de (o belediye sınırları içinde yaşayan nüfus sayısına göre) bir sosyal güvenlik ya da yaşlılık, malullük sigortası servisi (AHV/IV) bulunmaktadır.

 

Devlet Ekonomi Müsteşarlığı (SECO) merkez yapılanması çalışma hayatı, işsizlik sigortası, istihdam yaratılması, toplu sözleşmeler konularında tüm Kantonlarda geçerli olan yasal uygulamalar ve koordinasyon faaliyetlerini yürütürken, operatif görevler Kanton idarelerine tevdi edilmiştir.

 

Web adresleri:

 

Federal İçişleri Bakanlığı:

https://www.edi.admin.ch/edi/de/home.html

 

Federal Ekonomi-Eğitim ve Araştırma Bakanlığı:

https://www.wbf.admin.ch/wbf/de/home.html

 

Federal Maliye Bakanlığı:

https://www.efd.admin.ch/efd/de/home.html

 

İsviçre Sigorta Kurumu:

https://www.ahv-iv.ch/de/

 

İsviçre Federal Ekonomi Müsteşarlığı:

https://www.seco.admin.ch/seco/de/home.html

 

Federal Resmi İş ve İşçi Bulma Kurumu:

https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit/Arbeitslosenversicherung/oeffentliche-arbeitsvermittlung.html


İsviçre'de Federal Devlet ve Kanton Yönetimleri çalışma hayatı ile ilgili hususlar, işsizlik, sosyal güvenlik sisteminin işletilmesi, hizmetlerin sağlanması, sevk ve idaresi ile finansmanına değişik boyutlarda katkılarda bulunurlar.

Ülkede çalışma hayatının temelini oluşturan federal yasalar ve bunun yanı sıra her Kanton'un çalışma, ikamet, işsizlik ve ve sosyal yardımlar ile ilgili konularda çerçevesi federal yasa ile çizilmiş münferit kanun ve yönetmelikleri bulunmaktadır.

İsviçre Çalışma Hukuku İsviçre Federal Anayasası'nın 2. maddesinde yer alan temel haklar, vatandaşlık hakları ve sosyal hedefler ile ilgili fıkralarında tanımlanan kriterler temelinde Genel Çalışma Yasası (ARG) (Çalışma koşulları, süreleri, iş sağlığı) Borçlar Yasası (Genel, bireysel ve toplu iş sözleşmeleri) ve iş güvenliği ile ilgili İş Kazaları Sigortası unsurlarından oluşmaktadır.

İsviçre Anayasa’sı temel haklar:
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19995395/index.html#a8

Ayrıca yukarıda belirtilen yasaların yanı sıra, değişik bakanlıkların görev alanlarına giren ve federal düzeyde çalışma hayatını düzenleyen başlıca yasalar ve web sitesi bağlantıları aşağıda yer almaktadır:

-Federal İş, Endüstri, İşletme ve Ticaret Yasası:
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19640049/index.html

-Federal İş Kanunu ve Yönetmelikleri:
https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit/Arbeitsbedingungen/Arbeitsgesetz-und-Verordnungen.html

-Yabancılar için ikamet ve çalışma izinlerini düzenleyenYabancılar Yasası (AuG)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20020232/index.html


-Federal İltica Yasası ve bu yasanın (AsylG) 119. maddesine dayanılarak İsviçre Federal Göç Müsteşarlığınca yürütülen Federal Uyum Yönetmeliği' (VIntA)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19995092/index.html


-Ekonomi, Eğitim ve Araştırma Bakanlığı Ekonomi Müsteşarlığı'nın (SECO) sorumluluğunda yer alan İşsizlik Sigortası Yasası (AVIG)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19820159/index.html


-İçişleri Bakanlığı Federal Sosyal Sigortalar Kurumu'nu kapsayan Genel Sosyal Güvenlik Yasası (ATSG)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20002163/index.html


-Federal Eğitim ve Araştırma Müsteşarlığı (SBFI) faaliyet alanında yer almakta olan, meslek eğitimi ile çıraklık hususlarını düzenleyen Federal Mesleki Eğitim Yasası, (BBG)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20001860/index.html

 

-Federal Personel Kanunu (BPG)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20000738/index.html

-Federal Kaza Sigortası Yasası (UVG)
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19810038/201709010000/832.20.pdf

-Federal İşgücü ve İşyeri Bulma Yasası (AVG)
https://www.admin.ch/ch/d/sr/c823_11.html
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19890206/index.html

Özel İş Bulma Kuruluşları ve Firmalar Arası Geçici Personel Değişimi:
https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit/Personenfreizugigkeit_Arbeitsbeziehungen/Private_Arbeitsvermittlung_und_Personalverleih.html

Federal Hastalık Sigortası Yasası:
https://www.bag.admin.ch/bag/de/home/service/gesetzgebung/gesetzgebung-versicherungen/gesetzgebung-krankenversicherung/kvg.html

İsviçre Hükümeti mevzuat bilgi sistemi:
https://www.admin.ch/gov/de/start.html

SECO/İş Hukuku Mevzuat Bilgi Linki:
https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit.html

Federal Borçlar Kanunu:
https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19110009/index.html

İş ilişkisinin kurulmasında geçerli olan sistem İsviçre Borçlar hukukunuda yer alan yasal düzenleme ile öngörülen, işçi ile işveren arasında doğrudan yapılan bireysel iş akdi yada toplu iş sözleşmelerini ve kısa süreli geçici iş odaklı özel iş bulma firmalarının portföylerindeki çalışanlar için işveren ile yaptıkları geçici iş akitlerini kapsamaktadır.

 

Memur ve kamu çalışanları açısından Federal Personel Kanunu’nun 15. maddesinden 19. maddesine kadar belirtilen hükümler ile bu Kanun’a tabi kamu çalışanlarının iş sözleşmesi, aylık fiyat artışlarına karşı ücret dengesi; İş Kanunu ile belirlenen azami çalışma süreleri; çalışma saatleri; tatiller, izin ve işten çıkarmaya karşı tedbirler ile tazminat hakları düzenlenmiştir.

 

İsviçre henüz AB üyesi olmamakla birlikte Schengen ve Serbest Dolaşım Anlaşmaları’na taraf ülke olması nedeniyle Avrupa Birliği Ülkelerinin vatandaşları ile EFTA Ülkelerinin vatandaşları İsviçre'ye vizesiz girme, ikamet ve çalışma imkanlarından yararlanma hakkına sahiptirler.

 

İsviçre Yabancılar Yasası’nda, AB ülkeleri ile Serbest Ticaret Bölgesi (EFTA) ülkeleri vatandaşlarına İsviçre'deki ikamet ve çalışma izinleri ve aile birleşimi konularında daha geniş ve kolaylaştırıcı haklar bahşedilmektedir. İsviçre, Schengen Anlaşması’na taraf olması nedeniyle AB/Schengen vize rejimini uygulamaktadır.

 

Çalışma amaçlı ikamet izni başvurusunda bulunan yabancılar için Yasa’da ülkenin genel iktisadi menfaatlerine uygun, İsviçre'deki bir işveren ile ülke içi işgücüne uygulanan standart bir çalışma sözleşmesi yapmış olma koşulu öngörülmektedir.

Federal Çalışma Yasası'nın (ArG) 9. maddesinde haftalık azami çalışma süresi sınırı 45-50 saat olarak belirtilmektedir. Günlük mesai saatleri üst sınırları ise aynı yasanın 10. maddesinde gündüz mesaisi için 06oo-20oo, akşam mesaisi için 20oo-23oo saatleri olarak belirlenmiştir.

 

Günlük/haftalık yasal çalışma süreleri işyerinin yasal çalışma statüsü ve sektörel çalışma süreleri ile ilgili düzenlemelere göre farklılık göstermekte olup genel olarak haftalık çalışma süresi 40 – 43 saat olarak esas alınmaktadır. (Toplu sözleşme ile belirlenmemiş çalışma saatlerinin ve fazla mesailerin belirlenme ve uygulanma yöntemleri Çalışma Yasası'nın 321. maddesi ile düzenlenmiştir. (Art. 321c Abs. 1 OR)

 

https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit/Arbeitsbedingungen/Arbeitnehmerschutz/Arbeits-und-Ruhezeiten.html

Çalışma yasası'nın 329. maddesinde çalışanlara asgari olarak 20 yaşını doldurana kadar yılda 5 hafta, sonrası için 4 hafta yıllık izin öngörülmektedir. Pratikte TİS ve bireysel iş akidi ile yapılan sözleşmelerde 50 yaş üzeri çalışanlara ise 5 hafta yıllık izin tahakkuk ettirilmektedir.

 

Esnek, kısa çalışma koşullu iş sözleşmesi ile çalışanlar için yıllık izin süresi ise, çalışma günü ve saati sayılarının yıllık standart izin süresi hakkına oranla proporsiyonal olarak hesaplanması yolu ile belirlenir.

 

https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit/Personenfreizugigkeit_Arbeitsbeziehungen/Arbeitsrecht/FAQ_zum_privaten_Arbeitsrecht/ferien.html

İsviçre’de federal düzeyde , ülkedeki tüm işveren ve çalışanları kapsayan sabit bir asgari ücret belirleme sistemi yoktur.

 

Ortalama ve asgari aylıklar değişik meslek gruplarına göre farklılık göstermekte ve baz alınan meblağlar meslek odaları tavsiyeleri, toplu sözleşmeler ve genel sosyo-ekonomik konjonktürün gelişiminin takip edilmesi yolu ile belirlenmektedir. 26 Kanton arasında sadece 3 kantonda asgari ücret uygulaması mevcuttur.

 

 

 

(*)

Haftalık çalışma saati

Saat ücreti

 

Asgari ücret

(İşviçre Frankı)

Neuchatel Kantonu

40

20,00

3.467

Jura Kantonu

42

19,25

3.500

Tessin Kantonu (*)

42

19,25

3.500

 

(*) Sadece Toplu İş Sözleşmesinin olmadığı 20 branşta geçerli olmak üzere.

 

Net aylık ücretler, sosyal güvenlik kesintileri (sağlık sigortası hariç) ve vergiler dikkate alınarak, brüt ücretlerin ortalama % 25 azaltılmasıyla hesap edilmektedir.

-Toplu sözleşme ile çalışan işçiler için sendikalar tarafından öngörülen ortalama asgari saat ücretleri ise şöyledir :

İsviçre Frankı (İFR)

Vasıfsız işçi

Saat ücreti 24,10

Aylık ücret: 3.850

40 saat

Vasıflı kalifiye işçi

Saat ücreti 25,95

Aylık ücret.: 5.166

40 saat

Meslek eğitimli uzman personel

Saat ücreti 38,45

Aylık ücret.: 6.612

40 saat

Vardiya şefi, usta

Saat ücreti 38,15

Aylık ücret.: 6.663

40 saat

Yüksek eğitimli orta/üst kademe idari personel

Saat ücreti 54,20

Aylık ücret.: 6.663

40 saat

(2017 yılında makine, elektronik ve metal sanayisi üretim sektörü çalışanları için baz alınan taban asgari ücretler örnek alınmıştır.)

Genel bir kıdem tazminatı uygulaması bulunmamaktadır.

Çalışma yasasının 339. maddesinde işten çıkarma tazminatı ile ilgili bir hüküm varsa da dar bir yararlanma alanına sahiptir.

 

Buna göre sadece 50 yaş üzerindeki ve en az 20 yıl süre ile çalışmış kişilere çıkış tazminatı ödenmesi zorunludur.

(Art. 336a OR)

 

İşten çıkartma tazminatının bedeli iş akdinde yazılı olması yada toplu iş sözleşmesinde yer alması durumunda en az 2 aylık maaş bedeli, yada sözleşmede mutabık kalınmış olan miktar çerçevesinde belirlenir. Yasanın belirlediği azami sınır ise 8 aylık maaş bedelidir.

Federal İş Yasası’na göre iş sözleşmesi süreli ve süresiz olarak yapılabilmektedir.

 

İş Yasası bir çalışanın çalışamaz durumda iken işten çıkartılmasını engelleyen hükümler içermektedir.

 

Bu iş güvencesi hastalık yada kaza geçirme durumlarında ilk çalışma yılında işgöremezliğin başladığı tarihten itibaren yılda azami 30 gün, 2. ile 5. yıl arasında 90 gün ve 6. yıldan itibaren azami 180 işten çıkartma yasağı getirmektedir.

 

Yasa ile işten çıkartma yasağı süresine bağlanmış durumlar şunlardır:

 

*(Kısa süreli milis) Askerlik ve sivil savunma görevini ifa ederken ve görev süresi 11 günden fazla ise görev başlangıcından 4 hafta önce ve görev bitiminden 4 hafta sonrasına kadar işten çıkarma yasaktır.

 

*Hamile kadınların hamilelik döneminde ve doğumdan sonraki ilk 16 hafta içinde işten çıkarılmaları yasaktır.

 

*Çalışanın devlet tarafından yurtdışında bir faaliyet yapması ile ilgili olarak görevlendirilmesi ve işverenin bu durumu onaylamış olması halinde söz konusu görev süresince işine son verilmesi yasaktır.

 

Toplu iş sözleşmelerinde iş güvencesi konusunda ek önlem maddeleri yer alabilmektedir.


İsviçre İş Kanunu’nun 822.111 sayılı Yönetmeliğine göre işyerlerinin çalışma izinleri, sigorta vb. konularda bilgi verilmeksizin teftiş edilme görevi Kanton idarelerinin İş Teftiş Büroları’na (KAI) verilmiştir.

Yapılan açıklamalarda, İsviçre Federal Ekonomi Müsteşarlığı (SEKO) tarafından federal düzeyde koordine edilen denetleme oranının 2017 yılında % 36 ile çok yüksek bir düzeyde gerçekleştiği, denetlemelerin özellikle inşaat sektörü ile Turizm, otelcilik ve restorancılık sektörleri üzerinde yoğunlaştığı ifade edilmiştir.

İşyerlerinin iş güvenliği ve iş sağlığı açısından denetlenmesi görevini ise Federal İş Kazaları Sigortası Kurumu (SUVA) üstlenmiştir.

Sendikal örgütlenme iki büyük konfederasyon (İsviçre Sendikalar birliği "SGB" ve Travail Suisse "TS" çatısı altında yer alan sendikalar ve diğer bazı münferit sendikaların çatısı altında gerçekleştirilmektedir.

 

Çalışanlar arasında sendikalaşma oranı % 14 civarındadır. Sendikalar genel olarak çalışanların ücretlerinin konjonktüre uygun düzeye getirilmesi ve sosyal hakların genişletilmesi yönündedir.

 

İsviçre çalışma hayatında grev ve lokavt faaliyetlerine nadiren rastlanmaktadır.

ÇALIŞMA VE İKAMET İZİNLERİ

Federal Yabancılar Yasası ile düzenlenen ikamet izinlerinin bütün türleri, Federal Devlet değil, ikametin gerçekleşeceği Kantonlar tarafından verilir.

 

Bu nedenle ikamet izni vermede, vatandaşlık ya da göçmenleri ilgilendiren diğer konularda Kantonlar arasında farklı uygulamalar olmaktadır.

 

Ülkede kalındığı süre içerisinde çalışmak ve üç aydan uzun süre kalmak izne tabidir.

 

İzinler, ikamet edilecek Kanton'un Göç ve Entegrasyon Dairesi (Amt für Migration und Integration) tarafından verilir.

 

İzinler kısa süreli oturum izinleri (1 yıla kadar), belirli süreyi kapsayan oturma izinleri (süreli) ve geçerliliğinde zaman kısıtlaması olmayan oturma izinleri (süresiz) olarak sınıflandırılmaktadır.

 

Kantonların Göç ve Uyum Dairelerinin federal düzeyde koordinesinden sorumlu kurum Federa Adalet ve Polis Bakanlığı'na (EJDP) bağlı Federal Göç Müsteşarlığı'dır. (SEM)

 

EJDP Web Sitesi: https://www.ejpd.admin.ch/ejpd/de/home.html

SEM Web Sitesi: https://www.sem.admin.ch/sem/de/home.html

 


2003-2011 tarihleri arasındaki Irak savaşı ve Suriye’deki iç savaş ve DAEŞ terör örgütü faaliyetleri nedeniyle Afganistan, Suriye ve Irak’tan gelip Türkiye üzerinden, ayrıca Somali, Eritre, Nijerya gibi Afrika ülkelerinden Akdeniz-İtalya kanalı ile Avrupa’ya yönelen sığınmacı akımı giderek artınca 2013-2016 yılları arasında Schengen serbest dolaşım bölgesinin üçüncü ülkeler ile olan sınırları daha sıkı kontrol altına alınmış ve bazı Schengen ülkelerinin üye ülkelerle olan fiziki sınır kontrol işlemleri geçici olarak yürürlüğe konulmuştur.
İsviçre, AB ülkelerine gelen mültecilerin üye ülkelere belirli oranlarda paylaştırılması ve bir İsviçre, yüzyıllardır süren tarafsızlığı, dil ve kültür alanlarındaki çeşitliliği, ekonomik ve sosyal istikrarı, federalizm ile açık doğrudan demokrasinin kombinasyonundan oluşan siyasi sistemi ile tanınmaktadır.
Ülke bu yapı sayesinde hür bir ülke olarak tanımlanmış ve 17. Yüzyıldan itibaren son çağlarda Avrupa’da takibata uğrayanların ya da ekonomik, siyasi, dini nedenlerle korunacak yer arayanların sığınağı vazifesini görmüştür.
Güncel anlamı ile İsviçre’nin göç alan bir ülke olması ise 19.yüzyılın ikinci yarısında sanayileşmenin hız kazanması ile başlamıştır.
Birinci dünya savaşı sırasında göç politikalarının uygulanması, İsviçre’nin diğer ülkelerle bu konularda yaptığı anlaşma hükümleri ile uyumlu olması şartıyla, kantonların kendi hükümranlık hakları kapsamında düzenlenen mevzuatı ile sağlanmıştır.

Schengen üyesi olarak AB Göç Mevzuatina uygun hareket etmekte, Schengen üyesine iltica başvurusunda bulunmuş bir mültecinin devamında ikinci bir Schengen ülkesine giriş yaparak burada da sığınma talebinde bulunması durumunda geldiği Schengen ülkesine iadesinin sağlanması gibi faaliyetlere müştereken katılmaktadır.

İsviçre, aldığı son derece düşük miktarlarda finansal yardım tedbirlerinin dışında Suriye’den göç akımına kapalı olmuştur.

12 Şubat 2017 tarihinde yapılan halkoylamasında seçmenlerin % 60,4’ü göçmenlerin 25 yaşın altındaki, ülkeye uyum sağlamış genç neslinin kısa ve basit bir işlemle İsviçre vatandaşlığına alınmalarını öngören teklifi kabul etmiştir.

Federal Göç Müsteşarlığı (SEM) tarafından açıklanan, AB/EFTA ülkeleri vatandaşları haricindeki diğer ülke vatandaşlarının İsviçre’de çalışma izni alabilmelerine ilişkin temel ilkeler şunlardır:

• Öncelik sistemi
Üçüncü ülkeler vatandaşlarının çalışma izni alabilmeleri ancak öncelikli olan iç istihdam piyasasında ve AB/EFTA istihdam pazarında uygun kişinin bulunmaması halinde mümkündür.

Öncelikten yararlananlar sırasıyla İsviçre vatandaşları, İsviçre’de süresiz ikamet iznine sahip yabancılar, çalışma hakkına sahip türde süreli ikamet iznine sahip yabancılar ve Serbest Dolaşım Anlaşması’na taraf ülke vatandaşları (AB/EFTA) şeklindedir.


Öncelikli olmayan ülke vatandaşlarını istihdam etmek isteyen işverenler, kapsamlı çabalarına rağmen öncelikli kesimden kriterlerine uyan işgücü temin edemediklerini ispat etmek zorundadırlar.

• Bölge ve branşa uygun maaş ve çalışma koşulları
Yabancı işgücüne uygulanacak olan sosyal sigorta primleri, maaş ve diğer ödenekler çalışma bölgesinde genel olarak uygulanan prim ve maaşlarla eşdeğerde olmalıdır.

• Çalışma izni koşullarında uygulanan istisnalar
Aşağıda gösterilen bazı durumlarda yabancılar için çalışma izni koşullarının bazı hükümleri uygulanmayabilir:

-Şirket birleşmeleri (joint venture)
-Mal veya ürünlerin satın alındığı menşey ülkenin garanti ya da servis işlerinin sağlama alınmasını gerektiren durumlar.
-Merkezi İsviçre’de olan firmaların üstlendiği büyük projeler için yapılması gereken sınırlı süreli çalışmalar.
-Standart dışı ticari sözleşmelerin yerine getirilmesi gibi pozisyonlar.

• Personelin kişisel koşulları
Şirketlerin yönetim kadrolarında istihdam edilecek kişiler öncelikle yüksek okul yada meslek yüksek okulu mezunu olmak kaydı ile uzmanlar, işinde uzman nitelikli işgücü ve mesleğine göre özel eğitim almış, özel yeteneklere, mesleki tecrübeye sahip kişiler.

• İkamet
Yabancıların mesleklerini icra etmelerine sadece ihtiyaçlarına uygun bir meskende ikamet etmeleri durumunda izin verilir.
• Hukuki dayanaklar

-Yabancılar yasası (AuG SR142.20

- İkamet ve çalışma izinleri koşulları ile ilgili yönetmelik (VZAE SR 142.201)

https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/arbeit/nicht-eu_efta-angehoerige/grundlagen_zur_arbeitsmarktzulassung.html


Federal Göç Müsteşarlığı (SEM) tarafından yapılan açıklamada, ülkenin göçmenler politikasında hedeflemiş olduğu başlıca 3 amaç:
• İyi bir göç politikası ülkemizin refah seviyesini destekler ve güvence altına alır. Onlar olmaksızın İsviçre, inşaat, turizm, sağlık, finans ve üretim sektörlerinde mevcut seviyesini tutturamaz. Bu nedenle İsviçre’de dışarıdan göçe ihtiyaç vardır.

• Ülkemizin gurur duyduğu insancıl geleneğimize uygun olarak, iyi bir göç politikası, takibat altındakilere koruma sağlar. Savaştan, takibattan, işkenceden kaçmak zorunda kalanlar ülkeye kabul edilmelidir. İsviçre her yıl yaklaşık 2000 mülteci almaktadır. İltica başvurusunda bulunanların hepsi hakikatte ilticayı gerektiren gerekçelere sahip olmayabilir. Bu niteliktekiler İsviçre’yi terk etmek zorundadır. Ancak dönüşleri güvenli ve onurlu bir şekilde gerçekleştirilmelidir.

• İyi bir göç politikasının amacı hem ülkede yaşayanların hem de ülkeye göç edenlerin kendilerini İsviçre'de güven altında hissetmeleridir. Onun için de herkesin müşterek yaşamımızın temel ilkelerine riayet etmesi beklenir. Göçmenlerin entegrasyonu ne yazık ki hep olmasa da çoğunlukla sağlanabilmektedir. Irkçılık ve suç vakaları konusuna özellikle dikkat etmek durumundayız.


İsviçre Resmi Haber Ajansı (Swissinfo) tarafından mülteciler ile ilgili olarak yayınlanan durum değerlendirme raporunda, mültecilerin olgunluk, eğitim ve mezuniyet belgelerinin muadeleti tasdik edilmemekte; belgeleri olmayan ya da belgeleri tanınmayan mülteci öğrenci adaylarının İsviçre'de okumalarının ya da başlamış oldukları eğitimi başarı ile sonlandırmalarının zor olduğu vurgulanmaktadır.


Rapora göre Mülteciler kantonlara dağıtılırken mültecinin dili ile o kantonda konuşulan dil dikkate alınmamaktadır. Fransızcayı çok iyi konuşan ve başka hiçbir dil bilmeyen bir mültecinin dağıtımının Fransızcanın konuşulduğu batı kantonları yerine Almanca konuşulan bir kantona çıkması ona büyük bir engel yaratmaktadır.


Yüksek okullar öğrencilerden lisan bilgisi seviyesi olarak C1'i talep ederken, sosyal yardım kurumları ise mültecilerin dil kursu giderlerini sadece B1 ve B2 seviyelerine kadar ödemektedir.

Vatanlarındaki üniversite diplomaları (olgunluk/Bakalorya) İsviçre'deki üniversitelerce muadeleti tasdik edilmeyen mülteciler İsviçre'de bir bakalorya denklik testine tabi tutulmaktadırlar.
Bu sınava hazırlık için sadece özel kurslar bulunmakta ve bunların 25.000 Franka varan fiyatlarını karşılamak mültecilerin çoğu için imkansız olmaktadır.

Sadece iltica talebi kabul edilmiş mültecilere burs imkanı sağlanmaktadır. Oysa ülkedeki ilticacıların çoğu burada geçici kabul statüsünde yaşamaktadırlar.
Bu noktalardan yola çıkan İsviçre Öğrenci Kurumları Birliği (VSS) bir önerge ile mültecilerin kantonlara dağıtımında dil bilgisinin dikkate alınmasını, dil bilgisi seviye konusunda daha toleranslı davranılmasını, devletin denklik kursları kurmasını ve statüsü ne olursa olsun tüm öğrencilere burs imkanı sağlanmasını talep etmiştir.

Federal Yabancılar Yasası ile düzenlenen ikamet izinlerinin bütün türleri, Federal yönetim organlarınca değil, ikametin gerçekleşeceği Kantonlar tarafından verilir.

Bu nedenle ikamet izinlerinin verilmesinde, vatandaşlık ya da göçmenleri ilgilendiren diğer konularda Kantonlar arasında farklı uygulamalar olmaktadır.

Ülkede üç aydan uzun süre kalmak ve çalışmak izne tabidir. İzinler, ikamet edilecek Kanton'un Göç ve Entegrasyon Dairesi (Amt für Migration und Integration) tarafından verilir.

İzinler, kısa süreli oturum izinleri (1 yıla kadar), belirli süreyi kapsayan oturma izinleri (süreli) ve geçerliliğinde zaman kısıtlaması olmayan oturma izinleri (süresiz) olarak sınıflandırılmaktadır.

• Kısa süreli oturmam izinleri (L): Sınırlı bir sürede (en fazla 1 yıl) belirli bir amaç için İsviçre'de yaşayacak olanlara verilir. İş sözleşmesi ile 3 ay ile 1 yıl arası bir iş ilişkisini kanıtlayan çoğu AB ve EFTA ülkeleri vatandaşları bu oturma izni hakkına sahiptir.

• Süreli oturma izni (B): İsviçre'de uzun süreli kalanlar içindir. AB ve EFTA ülke vatandaşları, bir iş sözleşmesine bağlı olarak 1 yıldan daha fazla İsviçre'de çalıştıklarını kanıtlarsa bu oturum iznini alma hakkı kazanırlar.

Bu durumda oturum izni AB ve EFTA ülke vatandaşları icin 5 yıl süreli olarak verilir. Türkiye'nin de aralarında olduğu diğer ülke vatandaşları için iznin geçerlilik süresi 1 yıldır.

• Her yıl süreyi uzatmak için yeniden başvuru yapılmaktadır. İlerleyen yıllarda uzatma işlemi takdire bağlı iki yıl olarak da yapılabilmektedir. Başvuru yapan kişiler için oturma izninin uzatılması bazı kantonlarda Almanca kursuna gitmek gibi şartlara bağlanabilmektedir.
Oturma izni kanunla belirlenen gerekçelerle uzatılmayabilir. Uzatmaya engel olabilecek nedenler arasında ağır suç işlemek ya da sürekli ve yüksek düzeyde sosyal yardım alarak yaşamak gösterilebilir. İltica başvurusu kabul edilmiş, mülteci statüsü olan kişilere de (B) oturma izni verilir.

• Süresiz oturma izni (C): (B) kategorisinde İsviçre'de 5 ile 10 yıl ikamet ettikten sonra verilir. Süresiz oturma izni şartlara bağlanamaz.
• Geçici oturma izni (F): Mülteci statüsü hakkı tanınmayan, ülkeye geçici olarak kabul edilen yabancı sığınmacılara verilir. (F) statüsündeki oturma izninin de her yıl yenilenmesi gerekir.
• Geçici oturma izni (N): Mülteci statüsü hakkı bulunan, iltica başvurusunda bulunmuş kişilere başvuru sürecinde verilen süreli oturma iznidir.
• Sınırlı / süreli oturma izni (S): Zor durumda, yardıma muhtaç yabancılara verilen geçici bir oturma iznidir.
• Sınır ülkelerden gelenlere verilen oturma izni (G): AB ve EFTA ülkeleri vatandaşları için 5 yıl süre ile geçerlidir.
• İsviçre’deki yabancı misyonlarda çalışanların, diplomatik kimlik hakkı taşımayan aile fertlerine verilen oturma izni (C 1): Görev süresi içinde geçerlidir ve çalışma izni hakkı tanınır.

https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/aufenthalt.html

İkamet İzni Verilmesinin Genel Koşulları, İsviçre Federal Yabancılar Yasası (AUG) ile düzenlenir ve ikamet izni, başvuru tipine göre ya Federal Göç Müsteşarlığı (SEM) ya da Kantonların alt yönetim birimi olan belediyelerin (Gemeinde) ikamet büroları tarafından düzenlenir.

Söz konusu yasanın 3. maddesi yabancılara ikamet müsaadesi verilmesi konusunda 3 ana kriter öngörmektedir:

• İş gücü olarak yabancıların İsviçre'ye kabulünde, kişilerin İsviçre'nin kültürel ve bilimsel gereksinimleri de göz önünde bulundurularak, ülkenin iktisadi menfaatlerine uygun, İsviçre istihdam pazarına sürdürülebilir şekilde entegre olma niteliğine sahip, ülkedeki sosyal ve kamusal yaşama ayak uydurabilecek durumda olmaları dikkate alınmaktadır.


• Devletler hukuku, insani nedenler ve aile birleşimi gerekçesi ile de kişilere ikamet müsaadesi verilebilir.

• Yabancılara ikamet müsaadesi verilirken İsviçre'deki sosyal, demografik ve toplumsal değişimler ve gelişmeler de göz önünde bulundurulur.

Yasaya göre, İsviçre'ye yasal olarak (örneğin turist vizesi ile) girmiş olan yabancılar, İsviçre'deki bu türden yasal ikamet sürelerinde bir işte çalışmak üzere kalıcı ikamet izni için İsviçre'de resmi makamlara yaptıkları başvuru sonucunu, mevcut ikamet süresi (vize) bittiğinde, geldikleri ülkeye dönerek o ülkedeki İsviçre’nin dış temsilciliği vasıtası ile kabul veya red kararını beklemek durumundadırlar.

Yabancılar yasasının 18. maddesi yukarıdaki kriterler kapsamında çalışma amaçlı ikamet müsaadesi için başvuru koşullarını şöyle açıklamaktadır:

• İsviçre'nin genel iktisadi menfaatlerine uygun olması.

• Bir işverenin çalışacak kişi için İsviçre yetkili makamlarına resmi yazı ile başvurması.

• Yasanın 20 ve 25. maddelerine uygun olarak, Hükümet gerektiğinde çalışma amaçlı süreli ve normal ikamet müsaadesi sayılarını sınırlandırabilir, azaltabilir ya da çoğaltabilir.

Ayrıca İsviçre'nin sınır bölgelerinde yaşayıp her gün sınırı geçerek ülkeye çalışmaya gelenlere müsaade verilmesi için komşu ülkede geçerli ikamet müsaadesine sahip olmaları ve sınır bölgesinde en az 6 aydan beri ikamet ediyor olmaları gerekir.

Bu kapsamda 2008 yılında yürürlüğe giren düzenlemeye göre :

• Çalışmak amacı ile İsviçre'ye giriş yapan kişiler,
• Lisans üstü eğitim için İsviçre'de bulunan Stajyerler,
• Öğrenimin yanı sıra çalışmak isteyenler,
• İsviçre'ye geçici kabulü yapılmış olan yabancılar, kısa süreli ikamet müsaadesi sahipleri ile öğrenci statüsünde olanların aile bireyleri,
• Sınırlama süresini aşmış olup çalışmayı arzu eden iltica etmiş kişiler,
• İsviçre'ye geçici kabulü yapılmış olan mülteciler,
• İltica başvurusu tanınmış, B tipi ikametgah müsaadesine sahip iltica etmiş kişiler

İsviçre'de çalışmak için izin almak zorundadırlar.

• İsviçre'de yaşayan C tipi ikametgah müsaadesine sahip yabancılar,
• Aile birleşimi ile gelmiş olan B tipi çalışabilir statülü ikametgah müsaadesi sahipleri,
• AB ve EFTA vatandaşı olup İsviçre'de ikamet müsaadesi olan yabancılar

İsviçre'de çalışmak için izin almak zorunda değillerdir.
Ülkeye gelecek, AB/EFTA üyesi olmayan üçüncü ülke vatandaşlarına uygulanan (çalışma opsiyonlu) ikamet izinleri ise şunlardır:

- Cİ Tipi Oturma İzni: Diplomatik temsilcilikler ya da uluslararası örgütlerde çalışan memurların eş ve çocuklarına (25 yaşına kadar) verilir. Geçerlilik süresi söz konusu diplomatik personelin görev süresi ile sınırlıdır.

- G Tipi Oturma İzni: İsviçre'ye sınırı olan ülkelerin sınır bölgelerinde yaşayan kişilere o ülke ile yapılmış sınır ötesi çalışma anlaşması çerçevesinde tanınmış olan çalışma hakkını içeren "pasavan" olarak da adlandırılan ve komşu ülkede ve belirlenmiş olan sınır bölgesinde resmi ikametgaha sahip olmak ve haftada en az bir kere resmi ikametgahında bulunuyor olmak koşulu ile verilen ikamet izni.



Komşu ülkede, anılan bölgede yaşayan ve en az 6 aydır o ülkede resmi ikametgaha sahip üçüncü ülke vatandaşlarına da İsviçre'de çalışmaları amacı ile her yıl yenilenmesi gereken "G" sınırötesi çalışma kimliği verilebilir.

- F Tipi Oturma İzni: Geçici kabul almış olanlar ve "N" tipi oturma izni olup iltica başvurusu devam edenler veya iltica başvurusu red edildiği halde ülke dışına çıkmasında hukuki imkansızlıklar bulunanlar ile "S" tipi korunmaya muhtaç kişi kimliğine haiz 3. ülke vatandaşları da mültecilerde aranan koşulları yerine getirmek kaydı ile çalışabilirler.

İkamet izinlerinin uzatılması

İkamet izinlerinin uzatılması, başvuru sahibinin geldiği ülke ve ikamet statüsüne göre farklılıklar göstermektedir.

AB ve EFTA ülkeleri vatandaşları serbest dolaşım ve diğer ikili uyum anlaşmaları kapsamında İsviçre'deki ikamet ve çalışma ile bunlar için gerekli izinlerin alınması ve uzatılması konusunda diğer 3. ülke ve dolayısı ile Türk vatandaşlarına oranla daha az ve kolaylaştırılmış işlemlere tabi tutulmaktadır.

AB/EFTA üyesi olmayan ülke vatandaşlarının çalışma amaçlı ikamet müsaadelerinin uzatılması için ikamet müsaadesinin süresinin dolmasından en geç iki hafta önce uzatma başvurusunda bulunmak gerekir.

Başvuru ikametgah türü ve kişinin statüsüne göre belediyelerin ikamet bürolarına ya da Yabancılar Polisi ve Federal Göç Müsteşarlığı’na yapılır.

İkamet türü

Uzatma işlemi

L (Kısa süreli oturum)

(L) oturma izni, en fazla 2 yıl için uzatılabilir.

Kişinin İsviçre'yi terk etmesinden sonra 1 yıllık sürenin geçmesini müteakiben tekrar kısa süreli oturma izni başvurusunda bulunulabilir.

 

Bu oturma iznine sahip bir kişinin oturma süresinin dolmasından sonra başka tür bir müsaade için başvuru yapması yasaktır. Arada en az 2 aylık bir İsviçre dışı ikamet süresi olması gerekir.

 

B (Süreli ikamet müsaadesi)

İlk kez 1 yıllığına verilmiş olan müsaade, ikişer yıllık süreler için uzatılabilir. (Uzatma için yapılan başvuru süresi içinde ilk müsadenin süresi dolmuş olsa bile sonuçlanana kadar İsviçre'de ikamet edebilir.)

G (Sınır ötesi ikamet müsaadesi)

Sınır bölgesinde çalışan yabancılar için ikamet müsaadesidir. Birer yıllık uzatılır.

C (Sürekli ikamet müsaadesi)

Bu ikamet müsaadesi süre ve herhangi bir koşul ile sınırlı değildir. Ancak yine de kişiye verilen C Müsaadesi kimliği evrak olarak 5 yıl süre ile geçerli olup 5 yıl sonra yeni kimlik belgesi çıkartmak için müracaat edilmesi gerekir.

 

B ve L süreli ikamet müsaadeleri prensip olarak bir yıl sonra bir ya da iki yıl süreyle uzatılmaktadır. Ancak uzun süreli işsizlik süreleri, adli vakalar, aşırı sosyal yardım alınması gibi unsurlar ikamet izinlerinin uzatılmasında olumsuz sonuçlara neden olabilir.

 

https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/aufenthalt.html

AB/EFTA üyesi olmayan 3. ülkelerin İsviçre'de yaşayan ve "C" tipi oturma müsadesine sahip vatandaşları aile birleşimi kapsamında eşlerini veya resmi olarak tanınmış hayat arkadaşlarını ve 18 yaşına kadar çocuklarını aynı konutta ikamet etmeleri kaydı ile İsviçre'ye getirebilirler.

 

Bu işlem için istenen belgeler şunlardır:

 

-Geçerli bir kimlik yada pasaport

-Konsolosluktan alınacak vize

-Getirilecek kişilerin yaşadıkları ülke nüfus müdürlüklerince düzenlenmiş detaylı aile nüfus kayıt belgesi

 

 

Aile birleşimi ile getirilen eşler ile 12-18 yaş arasındaki çocuklara "B" tipi ikamet izni verilir.

 

Bu kişiler çalışabilir ve 5 yıllık kesintisiz ikamet etmeleri durumunda ikamet belgeleri "C" tipine çevrilir.

 

12 yaşın altındaki çocuklara ise doğruden "C" tipi oturma izni verilmektedir.

 

İsviçre'de yaşayan ve "B" tipi oturma müsadesine sahip 3. ülke vatandaşları ise yaşadıkları Kanton'un Göç Dairesi'ne aile birleşimi için izin başvurusunda bulunmak zorundadırlar. İzin verilmesi durumunda aynı prosedürleri uygulayarak eş ve çocuklarını aile birleşimi kapsamında İsviçre'ye getirebilirler.

Süresiz oturma izni (C): "B" kategorisinde İsviçre'de 5 ile 10 yıl ikamet ettikten sonra verilir. Süresiz oturma izni şartlara bağlanamaz.

 

Ancak yine de kişiye verilen "C" Müsaadesi kimliği evrak olarak 5 yıl süre ile geçerli olup 5 yıl sonra yeni kimlik belgesi çıkartmak için müracaat edilmesi gerekir.

İSTİHDAM VE İŞSİZLİK

Federal düzeyde çalışma hayatı ve işgücü ile ilgili yasa ve mevzuatların takibi işsizlik, ve işgücü ile ilgili genel raporlama ve istatistiki verilerin toplanıp değerlendirilmesi, istihdamın arttırılıp nitelikli işgücü potansiyelinin geliştirilmesi ve bu konulardaki uluslararası konjonktürün takibi gibi konularda İsviçre Federal Ekonomi Müsteşarlığı (SECO) yetkilidir.

İş ve işçi bulma faaliyetleri ise kantonların bölgesel İş ve işçi bulma bürolarınca (RAV) yürütülür.

Bu bürolar iş ve işçi temin etmenin yanısıra işsizlerin meslek içi eğitimi, çalışma hayatına tekrar kazandırma, danışmanlık ve işsizlik sigortası için başvuruların alınıp işleme konulması gibi opreatif faaliyetleri icra ederler.

Web adresi : www.seco.admin.ch

Özel istihdam bürolarının çalışma koşulları Federal İşgücü ve İşyeri Bulma Yasası (AVG) hükümlerine göre düzenlenmiştir. iş arayan yada işe alındığı özel istihdam bürosu tarafından başka işverenlere ödünç olarak tahsis edilen çalışanların çalışma koşulları statülerini güvenceye almayı öngören Yasaya göre:

 

-Düzenli olarak ücreti karşılığı iş arayanları işçi arayan işverenler ile bir araya getirip istihdam edilmelerini sağlama faaliyeti yürütenlere işbulmak için aracılık yapma izin belgesi,

 

-İşçileri kendi bünyesinde istihdam edip onları çoğunlukla geçici bir süre için müşterisi olan firmaların ihtiyaçları doğrultusunda söz konusu firmalara ücreti karşılığı ödünç olarak sunan firmalara ödünç işçi sağlama izin belgesi alma zorunluluğu getirilmiştir.

 

Bu izinler faaliyet sadece İsviçre içinde yürütülecek ise kanton yönetimleri, yurtdışını da kapsayacak ise Federal Ekonomi Müsteşarlığı (SECO) tarafından verilmektedir.

 

SECO kantonlar ile işbirliği içerisinde bu tür faaliyetleri ile iştigal eden iş bulma ve işçi ödünç verme firmalarının izlenmesi ve elektronik ortamda listelenmesi işlemlerini yürütmektedir.

 

Kurumun açıklamasına göre isviçre'de bu alanda faaliyet gösteren özel istihdam bürolarının sayısı 5.400 civarındadır

 

Ayrıca yüksek nitelikli işgücü odaklı olarak uluslararası platformda üst düzey yönetici genel müdür, CEO, bilim insanı vb. pozisyonlar için belirli gizlilik sınırları içinde talep sahiplerini buluşturan üst düzey kariyer aracılık firmaları da faaliyet göstermektedir.

2017 yılında İsviçre'deki işsizlerin sayısı bir önceki yıla oranla bir miktar azalma göstermiştir.

 

2017 yılında yıllık ortalama işsiz sayısı 143.142 olarak gerçekleşmiştir. ( 2016 yılına oranla 6.175 kişi / % 4,1 daha az ) Bu kapsamda 2016 yılında % 3,3 olan yıllık işsizlik oranı ortalaması 2017 yılında % 0,1'lik bir azalma ile % 3,2 olmuştur.

 

2017 Ocak ayı itibariyle 164.466 olan işsiz sayısı yılın ilk yarısında azalmaya başlamış, yıl sonunda 146'654 kişinin işsiz olduğu duyurulmuştur.

 

Genel ekonomik göstergelerin olumlu sinyaller verdiği 2018 yılının ilk üç ayında da işsizlerin sayısı azalmaya devam etmiş, 2018 Mart ayı itibariyle işsizlerin sayısı 130.413, işsizlik oranı ise % 2,9 olarak gerçekleşmiştir.

 

 

 

 

 

Değişim Oranı

 

 

 

Mart

Şubat

Mart

Önceki aya göre

Önceki yıla göre

 

İŞSİZLİK

2018

2018

2017

Toplam

%

Toplam

%

 

İşsizlerin sayısı

130'413

143'930

152'280

-13'517

-9.4

-21'867

-14.4

 

İşsizlik oranı

2.9%

3.2%

3.4%

...

-0.3

...

-0.5

 

Genç işsizlerin sayısı ( 15-24 yaş)

13'551

15'791

17'563

-2'240

-14.2

-4'012

-22.8

 

Genç işsizlik oranı

2.5%

2.9%

3.2%

...

-0.4

...

-0.7

 

50 yaş üzeri işsizlerin sayısı

36'639

39'122

39'949

-2'483

-6.3

-3'310

-8.3

 

50 yaş üzeri işsizlerin oranı

2.7%

2.9%

3.0%

...

-0.2

...

-0.3

 

Uzun süreli işsizlerin sayısı

19'463

21'724

24'463

-2'261

-10.4

-5'000

-20.4

 

İş arayanların sayısı

201'119

208'617

217'248

-7'498

-3.6

-16'129

-7.4

 

Bildirilen açık işyeri sayısı

13'228

13'122

12'131

106

0.8

1'097

9.0

 


İsviçre'nin istihdam politikalarının uygulayıcı Kurumu, Federal Ekonomi, Eğitim ve Araştırma Bakanlığı'na bağlı Federal Ekonomi Müsteşarlığı (SECO)’dur.

SECO’nun, istihdam alanındaki faaliyetleri - Çalışma Koşulları,Çalışma pazarı ve Serbest dolaşım kapsamında çalışma konuları ve bu konulardaki verilerin toplanıp değerlendirilerek istihdam piyasasına yön verecek çalışmaların yapılması olarak ele alınabilir.

Kurumun çalışma hayatı ile ilgili politikalarının ana hatlarını belirttiği açıklamasında Müsteşarlığın ekonomi ve istihdam politikalarının belirlenmesi kapsamında federal devletin merkezi kuruluşu olduğu vurgulanarak, sürdürülebilir bir ekonomik gelişmenin sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılması ve konjonktüre uygun ekono-politik çerçeve hükümlerinin belirlenmesinin hedeflendiği belirtilmektedir.

Açıklamada, hem işçi hem de işverenlerin gelişmeyi öngören bir politika sayesinde ticari engellerin ortadan kaldırılması ve yüksek fiyatların düşürülmesi yolu ile bundan menfaat sağlamalarının önemine değinilerek , iç politika açısından Müsteşarlığın firmalar, sosyal ortaklar ve siyaset kurumları arasında aracılık görevini üstlendiği, ekonomide bölgesel kalkınma ve çalışanların korunması yönündeki faaliyetleri desteklediği ifade edilmektedir.

SECO tarafından uygulandığı belirtilen çalışma hayatına ilişkin politikaların ana unsurları, işsizlikle mücadele edilmesi ve buna bağlı olarak toplumsal barışın muhafaza edilmesidir.

Kurumun diğer geniş kapsamlı politikaları, İsviçre ürünlerinin, hizmet sektörünün ve yatırımlarının tüm iç ve dış pazarlara erişiminin sağlanması ve buna uyan bir dış politika ile yararlı, adil ve şeffaf kurallar belirlemek ve bu sayede dünya ekonomisinde güçlü bir konuma sahip olmak yönündedir. Kurum ayrıca yoksulluk ile mücadele kapsamında faaliyetlerde bulunmaktadır.

https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/seco/Staatssekretariat_fuer_Wirtschaft_SECO.html

İsviçre 2008 yılında yaşanan küresel krizin ardından yaşanan yatırım ve üretimde daralma trendine rağmen istihdamı arttırmak ve özendirmek adına bir dizi önlemi hayata geçirmiş olup bu önlemler ilerleyen yıllar içerisinde hedefe ulaşılmasına katkıda bulunmuştur.

Bu yönde ve halen de izlenen politikalar sayesinde % 5'lere varan işsizlik oranları günümüzde 2017 yılı sonu itibariyle % 3'ler düzeyine, 230.000 civarındaki işsiz sayısı ise 140.000 seviyesine gerilemiştir. Küresel krizin etkilerini artırdığı o dönemlerden günümüze, çalışma hayatında hem işverenlere hem de işini kaybeden çalışanlara yönelik olarak, atılan adımlar iki başlık altında toplanabilir.

1. İstihdamı arttırıcı tedbirler

a) İstihdamın artırılabilmesi için yatırımların artması gerekliliğinden yola çıkılarak özel sektörde konjonktürel zorluklar nedeniyle sıkıntıya düşen firmalara yatırımı teşvik edici nitelikte kaynak kullanım imkanları sağlanması,
b) Yeni iş imkanları yaratmak için devletin ileriki yıllara yayarak planladığı, yol-bina- kamu tesisi inşaatları, onarım, restorasyon ve benzeri projeleri öne çekerek piyasaya iş verme kapasitesinin arttırılmasına gidilmesi, böylece ihale edilen işlerin artması ile yeni istihdam taleplerinin oluşmasına yol açılması,
c) Ülke Devlet Demiryolları ağının ve özel demiryolu şirketlerinin bakım, onarım, yeni hatların inşası ve modernizasyon başta olmak üzere işgücü kaynağı yaratacak projelerine devlet desteği sağlanması, ,
d) Geleceğe yönelik teknolojilere, bu yönde geliştirilecek ARGE çalışmalarına kredi sağlanması, ,
e) Komşu ülkelerde ve hedef pazarlarda (Son yıllarda Çin Halk Cumhuriyeti hedef alınmaktadır) tanıtım atağına geçilerek turizm gelirlerinin ve buna bağlı olarak bu sektörde istihdam edilecek personel sayısının arttırılması. Yurtdışında Turizme yönelik kampanyalara devlet desteği sağlanması,
f) Devlet tarafından verilen ihracat risk garantisi opsiyonlarının genişletilmesi.
g) İsviçre Frankı ve Euro paritesinin gözlemlenerek Frank'ın aşırı değer kazanması ve bu yüzden sanayi ürünleri ihracatındaki düşüşler yaşanması ile buna bağlı olarak işten çıkarmaların önlenmesi için etkin para politikalarının uygulanması.

2. İşsizliği azaltıcı tedbirler

a) Firmalarda çalışanların mesleki eğitimlerini devam ettirmeleri ve ihtisaslaşmalarının desteklenmesi,
b) İstihdam edilenlerin üzerindeki vergi yükünün azaltılması,
c) Çalışma saatlerini azaltıcı, esnek çalışmayı destekleyici tedbirler,
d) Özellikle kriz, gelir azalması gibi nedenlerle işten çıkarmalar ve üretimi aksatıcı faaliyetlerin engellenmesi,
e) Sıcak paranın piyasada dolaşmasının sağlanması, reel sektöre yatırım teşviklerinin artırılması ve piyasayı canlandırıcı faaliyetlerin desteklenmesi,
f) İşsizliği azaltıcı tedbirlerin yanı sıra işsiz kalanların durumlarını iyileştirmek için bazı sosyal yardım kapasitelerinin arttırılması, işsizlik maaşından yararlanma koşullarının genişletilmesi, çocuklu ailelere vergi indirimi sağlanması,
g) İşsizlerin çalışma hayatına yeniden kazandırılması için eğitim ve yetenek geliştirme programlarının uygulanması.


İşsizlik ödeneği alma çerçeve süresi her işsizlik durumu için 2 yıl olup, işsizlik sigortasından teşvik yardımı almadan kendi işini kurup serbest çalışanlar, çocuk yetiştirenler ve Yaşlılık ve Ölüm Sigortası’ndan (AHV) yaşlılık aylığı alma yaşından 4 yıl öncesinden başvuranlar için çerçeve süre belirli şartlarda 2 yıl daha uzatılmaktadır.

İşsizlik tazminatı almaya hak kazanmak için aidat ödeme çerçeve süresi her işsizlik durumu için 2 yıl olup, bu süre, tazminat alma hakkının elde edildiği tarihten 2 yıl önce başlamaktadır.

İsviçre’de İşsizlik parası aylık olarak değil günlük yevmiye olarak hesaplanır. Haftada 5 gün için (pazartesi-cuma) günlük yevmiye ödenir. Bir ay içerisindeki çalışma günleri farklılık göstereceğinden aylık olarak ödenen günlük yevmiye tutarları aydan aya değişebilir. İşsizlik ödeneğinin miktarı AHV’ya matrah olan aylık ücret bedeline göre belirlenir. Genel olarak son 6 aylık maaş ortalaması, şayet çalışanın lehine olacak ise son 1 yıllık aylık ortalaması esas alınır.

Eğer çalışan kişi:
• Bakımından sorumlu olduğu çocukları varsa,
• AHV primine matrah olan aylık tutarı 3.796 Frank’ı geçmiyorsa,
• En az %40 oranında malul ise ve bu orana mukabil maluliyet aylığı alıyorsa;
bu kişinin İşsizlik ödeneği prime matrah olan aylık bedelinin % 80 i olarak hesaplanır.

Diğer tüm vakalarda çalışanlar işsiz kalmaları durumunda prime matrah olan aylık tutarlarının %70 i oranında işsizlik ödeneği alırlar.

Yaşlılara ve kısmen malulen emekli olanlara 520 günlük işsizlik parası alma hakkını kolaylaştırmak için parlamento 2 yıllık süreyi 22 aya indirmiştir.

İşsizlik ödenekleri dışında işsizlik yardımı adı altında herhangi bir ödeme bulunmamaktadır. İşsizlik yada diğer nedenlerle geçim sıkıntısına düşenler sosyal yardım sistemine başvurmaktadır.

Sosyal yardım kişisel ihtiyaçlara göre yapılmaktadır. Yasa ile belirli bir miktar belirlenmemiştir. Sosyal yardım ödemeleri sosyal güvenlik kurumu tarafından değil, kantonlar ve belediyeler tarafından karşılanmaktadır.

Konfederasyon sadece iltica başvurusunda bulunanların sosyal yardım masraflarına iştirak etmektedir. Sosyal yardım kurallarını kantonların kendileri düzenledikleri için ilgili sosyal yardım yasası her kantonda farklıdır.

MESLEKİ EĞİTİM

İsviçre Federal Ekonomi, Eğitim ve ARGE Bakanlığı (WBF) görev, yetki ve sorumluluk alanında ve Federal Eğitim ve Mesleki Eğitim Kanun ve yönetmelikleri kapsamında düzenlenen genel ve mesleki eğitim, Federal mevzuatla sağlanan hakları kısıtlamama şartıyla kantonların farklı okul sistemleri içinde uygulama bulmaktadır.

 

Eğitim ile ilgili faaliyetleri federal kapsamda yürütme organı adıgeçen Bakanlığa bağlı Eğitim, Bilim ve Araştırma Müsteşarlığı'dır. (SBFI)

 

Bakanlık (WBF) Web adresi: https://www.wbf.admin.ch/wbf/de/home.html

Müsteşarlık (SBFI) Web adresi: https://www.sbfi.admin.ch/sbfi/de/home.html


İsviçre'de mesleki eğitim devlet politikasında önemli yer tutmakta ve öğrenciler ilkokuldan itibaren mesleki seçimlerini yapma ve tercihlerine uygun mesleki eğitime hazırlık sürecine sokulmaktadır.
İsviçre’de mesleki öğretimin amacı, genel kültürle birlikte, teorik ve pratik olarak belirli bir mesleği kazandırmaktır. Takriben 270 mesleğin öğretimi yapılmaktadır.

Pratik öğretim, 15 yaşını bitiren gençler için veli ve işyeri arasında imzalanan mukavele üzerine öğrenime pratik olarak işyerinde, teorik olarak da genel kültürle birlikte Berufsschule’de (Gewerbeschule, Kauffmännische Schule) haftada bir veya iki gün devam edilir.

 

Bu öğrenimin süresi, mesleğin özelliğine göre 2, 3 veya 4 yıldır. Bu öğrenimi bitirenlere verilen beceri belgesi (das Eidgenössische Fähigkeitszeugnis) olarak ifade edilir.

Gençlerin meslek eğitimine yönlendirilmesi üniversitelerde aşırı yoğunlaşmanın önüne geçmekte ve aynı zamanda sanayi başta olmak üzere teknik işlerde en çok ihtiyaç duyulan vasıflı ara kadro açıklarının doldurulmasına da yarar sağlamaktadır.

Diğer yandan meslek okullarını bitirenlerin meslek yüksek okullarına ya da üniversitelere geçiş yapması da mümkündür. İsviçre'de meslek yüksek okullarının iş tecrübesini bilimsel eğitim ile bir araya getirdikleri eğitim programları başarılı sonuçlar vermektedir.

Örneğin Zürih'te faaliyet gösteren ETH Teknik Yüksek Meslek Okulu dünyada en yüksek kalitede eğitim veren 1.000 üniversite arasında yapılan sıralamada 9. sırada yeralmaktadır...
.
https://www.timeshighereducation.com/world-university
rankings/2018/worldranking#!/page/0/length/25/sort_by/rank/sort_order/asc/cols/stats

İsviçre Federal istatistik Kurumu (BFS) tarafından 2017 yılında yayınlanan ve orta eğitimden itibaren meslek eğitimine olan yönelimi gösteren rapora göre 2016 eğitim döneminde orta öğrenim (Sekunderschule) ikinci basamağından mezun olan 365.000 öğrencinin eğitim türü dağılımı: % 63 mesleki temel eğitim, % 22 genel eğitim lise olgunluk yada branş maturası,% 11 ise çıraklık sonrası meslek maturasına geçiş ara eğitimi olarak gerçekleşmiştir.

İsviçre Federal Eğitim ve ARGE Müsteşarlığı (SBFI) tarafından 27 Aralık 2017 tarihinde yapılan basın açıklamasında, federal devlet ve kanton yetkililerinin de katılımı ile düzenlenen sonbahar toplantısında meslek eğitimi ile istihdam pazarının globalleşmesi kapsamında ele alınan ve üzerinde önemle durulan konular şu şekilde sıralanmıştır.

o Meslek eğitiminin kariyer sağlayıcı bir unsur haline getirilmesi,
o Avrupa'daki yüksek okullara devam edecek öğrencilere burs sağlanması,
o Meslek eğitiminde yabancı dil öğrenimine de ağırlık verilmesi,
o CONFINTEA VI Uluslararası Yaşam Boyu Öğrenimi Destekleme Programı'na katılım,
o Lise olgunluk diplomasına sahip öğrencilere meslek yüksek okuluna geçiş imkanı sağlanması,
o Başta dijitalleşme olmak üzere araştırma programlarına ağırlık verilmesi.
https://www.admin.ch/gov/de/start/dokumentation/medienmitteilungen.msg-id-69387.html

Meslek içi eğitim ve çalışma hayatına yeniden kazandırma programları

Başta üretim, hizmet, lojistik, iletişim olmak üzere tüm sektörlerde yaşanan teknolojik, bilimsel ve kurumsal gelişmeler hem yeni istihdam kaynakları yaratmakta, diğer taraftan ise çalışanların bilgi ve yeteneklerini gelişen koşullara uyumlu hale getirmelerini gerektirmektedir.

Ülke içi nitelikli işgücü kapsamında diğer önemli bir kaynak halen çalışmakta olan vasıfsız işçilerin meslek içi eğitimlerine ağırlık verilmesi olarak görülmektedir. Bu konuda hem işveren hem de çalışanların motive edilmeleri planlanmaktadır.

İsviçre Federal İstatistik Dairesince (BFS) 30 Ekim 2017 tarihinde yapılan açıklamada 2016 yılında nüfusun % 63'ünün meslek içi eğitim faaliyetinde bulunduğu, bu veriye göre, aynı konuda 2011 yılında yapılmış olan araştırma sonuçları ile kıyaslandığında meslek içi eğitim görenlerin sayısında % 5'lik bir artışın gözlemlendiği belirtilmiştir.

Yine aynı dönemde çalışanlarının meslek içi eğitim yapmalarını destekleyen firmaların oranı da % 89 dolayında gerçekleşmiştir. (2011 verilerine oranla % 6'lık bir artışa tekabül etmektedir.

https://www.admin.ch/gov/de/start/dokumentation/medienmitteilungen.msg-id-68568.html


Örgün eğitim kapsamında, öğrencilerin hayata ve nitelikli işgücü normlarını kazanmış olarak meslek hayatına hazırlanmalarına ilişkin çalışmalar ilkokul düzeyinde başlar.

Bu süreçte okulların sınıf öğretmenleri, pedagoglar ve konuşma terapisi uzmanları çocukların yetenekleri, yöneldikleri ilgi alanları fiziki, psikolojik ya da algılama, konuşma zorlukları gibi ileride günlük yaşam ve meslek hayatlarını etkileyebilecek unsurları belirleyerek, ebeveynler ile koordineli bir şekilde gerekli müdahaleleri yapmaktadırlar.

İsviçre’deki ilkokulların öğretim süreleri, kantonlara göre 4, 5 ile 6 yıl arasında değişmektedir, İsviçre eğitim sisteminde zorunlu eğitim (6) yılı ilkokul, (3) yılı orta okul olmak üzere, toplam (9) yıldır. Bu süre sonunda öğrenci eğer çok başarılı ise üniversite yolu açık olan gymnasiumlara (liselere), değilse mesleki eğitime yönelir. Zorunlu eğitimin 1. Basamağını oluşturan ilköğretim (6) yıl süreli olup herhangi bir seviyeye ayrılmaz (öğrenme güçlüğü olanlar hariç).

Öğretmenler her öğrenim yılı sonunda öğrenciler için kapsamlı bir değerlendirme raporu hazırlar. Bu raporda öğrencinin derslerindeki durumunun yanı sıra yetenekleri, takım çalışması ruhu, davranış biçimleri, sosyal faaliyetleri gibi birçok kriter detaylı olarak irdelenir ve yorum ve öneriler yer alır.

Bu değerlendirme raporları çocukların ileriki dönemde eğitim yönü ve meslek seçimi konusunda belirleyici önem taşır. öyle ki bazı firmalar iş başvurusunda bulunanlardan ilk-orta eğitim dönemi değerlendirme raporlarını talep edebilirler.
Ortaokul sürecinde öğretmenler ve öğrenci komisyonları öğrencilerin bilgiyi algılama ve işleme yeteneklerini kullanmadaki tercihlerini değerlendirerek onların toplumsal ve mesleki yaşamlarında seçecekleri yol konusunda ebeveynler ile de irtibatlı olarak yön belirlemede önemli rol oynarlar.
Ayrıca, kantonlar bazında belediyelerin Eğitim ve meslek seçimi danışmanlık büroları öğrencilere ileride seçecekleri meslek konusunda bilgi verir. Okullar öğrencilerin sömestr tatillerinde ilgi duydukları iş kolunda kısa süreli olarak çalışarak ilgi duydukları branşı ve çalışma hayatını pratikte yaşayabilmeleri için imkanlar hazırlar.

İsviçre Federal Hükümeti tarafından yapılan bir açıklamada dijitalleşme, otomasyon ve yeni organizasyon süreçleri nedeniyle çalışanlara yönelik beklentilerde değişimler yaşandığı ve çalışanların söz konusu değişikliklere ayak uydurup çalışma hayatındaki yerlerini koruyabilmeleri amacıyla 2018 yılında işyerinde temel yetki ve sorumlulukların güçlendirilmesi hedefine yönelik olarak bu hususlarda meslek içi eğitim faaliyetlerine ağırlık verileceği duyurulmuştur.

İsviçre meslek eğitimi sistemi:
https://www.berufsberatung.ch/dyn/show/2800

Devlet politikalarında yer alan meslek eğitiminin cazibesinin arttırılması, meslek içi eğitim ve çalışma hayatına yeniden kazandırma programları, yaşlıların sosyal ve çalışma hayatından dışlanmasının önüne geçilmesi, ülkeye yeni gelen göçmen ve mültecilerin meslek edinmelerini kolaylaştırılması, kadınların çalışma hayatında daha çok yer almaları ve yaşam boyu eğitim / lifelong education stratejisin geliştirilmesi gibi faaliyetlere yönelik olarak yıl içinde federal devlet, kantonlar, ilgili kurum ve STK'ların katıldığı ulusal konferanslar düzenlenmektedir.

 

Organize edilmesi öngörülen eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri ile kampanyalar ve projeler müştereken planlanmaktadır. Bu faaliyetler Federal devlet ve Kantonların bütçelerinden ayrılan fonlarla finanse edilmektedir.

 

Bu kapsamda gerçekleştirilen mesleki eğitim ve istihdamı destekleme konulu kurs ve seminerler Kantonların Bölgesel İş ve İşçi Bulma Büroları, meslek okullarının çıraklık eğitimi üzerinde anlaşmalı olduğu firmalarla oluşturduğu eğitim kolları, Federal Göç Müsteşarlığı entegrasyon ve mesleki eğitim kurs organizasyonları, Sendikaların meslek içi eğitim birimleri tarafından hayata geçirilmektedir.

 

İsviçre’de kurumsal mesleki eğitim sağlayan en önemli kuruluş İsviçre Devlet Tren İşletmesi’dir (SBB).

 

SBB

https://www.sbb.ch/content/dam/sbb/de/pdf/sbb-konzern/jobs-karriere/offene-stellen/lehrstellen/Leitbild-Lernendenpolitik.pdf

 

Bedensel ve zihinsel engelliler ve gençler için mesleki eğitime yönlendirme programları gerçekleştiren en önemli vakıf ve STK’ların web adresleri:

 

INSOS/Engelliler için meslek

https://www.insos.ch/praktische-ausbildung/

 

 

PRO JUVENTUTE

https://www.projuventute.ch/Berufliche-Neuorientierung.3339.0.html

 

ınsıme / geistige Behinderte

 

http://insieme.ch/leben-im-alltag/berufsbildung/ausbildungsweg/